هر چند در نگاه ابتدايى ، به نظر مى رسد كه هر نوع نادانى اى ، زيانبار و مذموم است ، ولى با تأمّل ، معلوم مى شود كه حقيقت ، اين است كه هر ندانستنى ، نكوهيده و هر دانستنى ، پسنديده نيست ؛ بلكه بر عكس ، برخى از دانستن ها زيانبار ، و برخى از ندانستن ها مفيد و سازنده اند و درست به همين دليل ، در اسلام ، تلاش و تحقيق براى كشف برخى از امور و اسرار ، ممنوع شده است . توضيح بيشتر اين موضوع ، در متن احاديث باب «وظايف نادان» از اين بخش ، [١] نيز در بند «آنچه آموختنش حرام است» از احكام تعلّم ، [٢] و همچنين در بند «پرسيدن از چيزهايى كه پاسخش زيانبار است» از آداب پرسش ، [٣] آمده است .

٢ . نادانى نسبت به معارف مفيد

بى ترديد ، اسلام براى همه علوم و معارفى كه در خدمت انسان اند ، ارزش قائل است و تحصيل آنها را در صورتى كه جامعه نيازمند به آنها باشد و افرادِ آگاه به آنها به اندازه كافى وجود نداشته باشند ، واجب مى داند ؛ [٤] ليكن اين ، بدان معنا نيست كه نادانى نسبت به همه اين علوم ، براى همه مردم ، مذموم يا خطرناك است .

[١] نيز ، ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش سوم : نادانى / فصل چهارم : وظايف نادان .[٢] نيز ، ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش هشتم : كسب شناخت / فصل پنجم : احكام آموختن / آنچه آموختنش حرام است .[٣] نيز ، ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش هشتم : كسب شناخت / فصل چهارم : آداب پرسيدن / پرسيدن از چيزهايى كه پاسخش زيانبار است .[٤] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش هشتم : كسب شناخت / فصل پنجم : احكام آموختن / توضيحى درباره احكام آموختن .