تا زمانى كه علم در كنار عقل قرار نگيرد و عقل به موازات علم ، رشد نكند ، جامعه بشر روى آرامش و آسايش را نخواهد ديد و به گفته امام على عليه السلام : أفضلُ ما مَنَّ اللّه ُ سُبحانَهُ بِهِ عَلى عِبادِهِ عِلمٌ و عَقلٌ، و مُلكٌ و عَدلٌ . [١] برترين بخشش خداوند بر بندگانش ، دانش و خرد است و حكمرانى و عدالت پيشگى . بنا بر اين ، علم در جهان امروز ، بيش از هر وقت ديگر ، نيازمند عقل است و بخش يكم از كتاب حاضر ، بيش از هر زمان ديگر ، كاربرد فرهنگى ، اجتماعى و سياسى دارد .

خطر جهل

ملاحظه آنچه اسلام در ابواب مختلف معرفت شناختى آورده ، نشان مى دهد كه اين آيين الهى ، براى ساختن جامعه ارزشىِ مورد نظر خود ، پيش و بيش از هر چيز ديگر ، به انديشه و شناخت و آگاهى ، اهمّيت داده و انسان ها را از خطر «جهل» و به كار نينداختن انديشه ، بر حذر داشته است . از منظر اسلام ، جهل ، آفت شكوفايى انسانيت و ريشه همه مفاسد فردى و اجتماعى است [٢] و تا اين آفت ، ريشه كن نشود ، ارزش ها شكوفا نمى گردند و جامعه انسانى تحقّق نمى يابد . از ديدگاه اسلام ، جهل ، ريشه همه بدى ها ، [٣] بزرگ ترين مصيبت ، [٤] زيانبارترين

[١] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / ح ١٠٨ .[٢] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش سوم : نادانى / فصل سوم : نشانه هاى نادانى / آثار نادانى .[٣] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / ح ٩١٠ .[٤] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش سوم : نادانى / فصل يكم : پرهيز دادن از نادانى / بزرگ ترينِ مصيبت .