٤٣٨.مجمع البيان ـ به نقل از جابر ـ: هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله اين آيه را خواند : «و جز دانشمندان ، آن را در نمى يابند» ، فرمود : «دانشمند[ـِ حقيقى] ، كسى است كه داراى بينش الهى باشد [١] و در نتيجه ، به آنچه خدا از او خواسته ، عمل كند و از خشم خداوند دورى گزيند» .

٤٣٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : عالم ، كسى است كه عمل كند .

٤٤٠.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : عالم ، كسى است كه به علم ، عمل كند ، هر چند اندك . [٢]

٤٤١.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : تا به دانش عمل نكنى ، دانا نيستى .

٤٤٢.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : در دانايىِ آدمى ، همين بس كه خدا را بپرستد ، و در نادانىِ شخص ، همين بس كه از رأى خود خوشش آيد .

٦ / ٤

درستى

٤٤٣.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در بيان آنچه از علم ، منشعب مى شود ـ: و امّا علم ؛ اگرچه انسانْ فقير باشد ، از آن ، توانگرى حاصل مى شود و اگر بخيل باشد ، جود ، و اگر خوار باشد ، ابّهت ، و اگر بيمار باشد ، سلامت ، و اگر دور باشد ، نزديكى ، و اگر هرزه باشد ، شرم ، و اگر پست باشد ، والايى ، و اگر حقير باشد ، شرافت و حكمت و منزلت . اينها چيزهايى هستند كه از دانشِ خردمند ، برايش به دست مى آيند . پس خوشا به حال آن كه خرد ورزيد و دانست !

[١] براى معناى دقيق تر حديث ، ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / ج ١ ص ٤٢٦ (پاورقى) .[٢] در كنز العمّال آمده است : «هرچند چنين عالمى ، اندك است» .