احاديثى كه دانش را «سرشته در قلب» [١] مى دانند و يا آن را به «فطرى» و «اكتسابى» [٢] تقسيم مى كنند و يا از آن به «نورى كه خداوند متعال به دل افاضه مى نمايد» تعبير مى كنند [٣] و همچنين ، همه آيات و احاديثى كه خداشناسى را فطرى مى دانند ، [٤] بدين ويژگى دانش ، اشاره دارند .

٢ . يكى بودن جوهر علم

به عكس دانش هاى رسمى (و به تعبير احاديث : دانش هاى سمعى) كه رشته هاى مختلف دارند ، جوهر دانش ، يك حقيقت ، بيش نيست و شايد اين سخن كه «العِلمُ نُقطَةٌ كَثَّرَهَا الجاهِلونَ ؛ دانش ، نقطه اى بود . نادانان آن را زياد كردند» [٥] ، اشاره به اين ويژگى باشد .

٣ . تفكيك ناپذيرى حقيقت علم از ايمان

اين ويژگى در آيات و احاديث فراوانى ، مورد توجّه قرار گرفته است و حاصل آن ، اين است كه انسان ، نمى تواند عالِم به مفهوم حقيقى آن باشد و مؤمن نباشد . به گفته امام على عليه السلام : الإيمانُ وَ العِلمُ أخَوانِ تَوأمانِ ، و رَفيقانِ لا يَفتَرِقانِ . [٦] ايمان و دانش ، برادران هم زادند و دو رفيق اند كه از هم جدا نمى شوند .

[١] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .[٢] ر.ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .[٣] ر.ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .[٤] ر . ك : مبانى خداشناسى ، محمّد محمّدى رى شهرى .[٥] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / ح ١٢٨٩ .[٦] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / ح ١٤٨٩ .