حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١٦

خطر علمِ بدون عقل

به فرموده امام على عليه السلام : العَقلُ لَم يَجنِ عَلى صاحِبِهِ قَطُّ وَ العِلمُ مِن غَيرِ عَقلٍ يَجنى عَلى صاحِبِهِ. [١] خرد، هرگز، بر صاحبش جنايت نمى ورزد؛ امّا دانشِ بدون خرد ، بر صاحب خويش جنايت مى كند . در جهان امروز ، علمْ رشد كرده ؛ ولى عقلْ كاهش يافته است . جامعه كنونى ، مصداق اين فرمايش آن امامِ بزرگ است كه : مَن زادَ عِلمُهُ عَلى عَقلِهِ كانَ وَبالاً عَلَيهِ . [٢] هر كه دانش وى بر خردش افزون شود ، دانش، بارى بر او خواهد بود . و نيز مصداق اين شعر است : إذا كُنتَ ذا عِلمٍ وَ لَم تَكُ عاقِلاً اگر دانشورِ بدون خردى فَأنتَ كَذى نَعلٍ وَ لَيسَ لَهُ رِجلُ [٣] به سان كسى هستى كه كفش دارد ؛ ولى پا ندارد . امروز ، علم در اثر جدا شدن از عقل ، به جاى آن كه عامل آرامش ، آسايش ، رشد و تكامل مادّى و معنوى جامعه بشر باشد ، موجب ناامنى ، اضطراب ، فساد و انحطاط مادّى و معنوى انسان ها گرديده است ؛ چرا كه در جهان امروز ، علم ، به صورت ابزارى براى رسيدن به مطامع سياسى و اقتصادى و لذايذ مادّىِ جمعى رفاه طلب و مستكبر و بى عقل در آمده كه با استفاده از اين ابزار كارآمد ، بيش از هر زمان ديگر ، توده هاى مردم را به انحراف و استضعاف مى كشند .