نزد قومى به سوى تو مى آيم كه آنان و چارپايانشان يكسان اند» ، پيامبر صلى الله عليه و آله به او مى فرمايد : يا سَعدُ ! ألا اُخبِرُكَ بِأعجَبَ مِن ذلِكَ ؟ قَومٌ عَلِموا ما جَهِلَ هؤُلاءِ ثُمَّ جَهِلوا كَجَهلِهِم . [١] اى سعد! آيا تو را به شگفت تر از اين ، آگاه كنم ؟ قومى [خواهند آمد] كه آنچه را اينان نمى دانند ، مى دانند و سپس به مانند ايشان ، نادانى مى كنند ! اين سخن ، بيانگر سرنوشت دانش در جهان امروز است . جامعه متمدّن و داناى امروز ، حقيقتا از نادانى در سختى است و قربانى جهل خويش است . اين چنين است كه دانش ، بشر را به كره ماه مى رساند ؛ امّا نمى تواند كمترين نقشى در حركت انسان به سوى كمال مطلق و رشد و تكامل انسانيت او داشته باشد .

ويژگى هاى جوهر «علم»

ويژگى ها و آثار و علائم جوهر دانش [٢] در قرآن و احاديث اسلامى ، مشابه ويژگى ها و آثار و علائم حقيقت حكمت [٣] و جوهر عقل [٤] است . اين تشابه ، كمك فراوانى به شناخت حقيقت دانش و عقل از نظر اسلام مى كند . در اين جا تنها به فهرست مهم ترينِ اين ويژگى ها اشاره مى كنيم :

[١] ر.ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / ح ٣٢٤٠ .[٢] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش چهارم : دانش / فصل يكم : حقيقت دانش .[٣] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش پنجم : حكمت / فصل يكم : معناى حكمت / پژوهشى درباره معناى «حكمت» و اقسام آن .[٤] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : معرفت شناسى / بخش دوم : خرد / فصل يكم : شناخت خرد و فصل پنجم : نشانه هاى خرد .