بركات الهى در پيش توست ... . [١] پيامبر خدا ، عقل را برترين «ثروت» و فقدان آن را خطرناك ترين «فقر» مى داند : لا فَقرَ أشَدُّ مِنَ الجَهلِ ، و لا مالَ أعوَدُ مِنَ العَقلِ. [٢] هيچ تنگ دستى اى ، بدتر از نادانى نيست و هيچ سرمايه اى ، سودمندتر از خردمندى نيست . از منظر پيامبر صلى الله عليه و آله صادق ترين و استوارترين مسلمانان ، آنانى هستند كه بيش از ديگران از خِرد بهره مى گيرند و در امور زندگى مى انديشند . پيامبر صلى الله عليه و آله از يك سو ، استوارترين تكيه گاه كنش هاى فردى و اجتماعى مؤمن را «خِرد» تلقّى مى كند و از سوى ديگر ، ميزان سنجش چگونگى عبادت مؤمنان را به اندازه خرد آنها ارزيابى مى كند : لِكُلِّ شَى ءٍ دِعامَةٌ و دِعامَةُ المُؤمِنِ عَقلُهُ ، فَبِقَدرِ عَقلِهِ تَكونُ عِبادَتُهُ لِرَبِّهِ. [٣] هر چيزى پشتيبانى دارد و پشتيبان مؤمن ، خرد اوست . از اين رو ، بندگىِ مؤمن براى پروردگارش ، به اندازه خرد اوست . ايشان ، هشدار مى دهد كه به هنگام ارج گزارى انسان ها و داورى درباره مردمان ، به «نيكو خردى» آنها توجّه كنند و بدانند كه خداوند ، پاداش انسان ها را بر پايه خِرد ، استوار خواهد ساخت : إذا بَلَغَكُم عَن رَجُلٍ حُسنُ حالٍ فَانظُروا فى حُسنِ عَقلِهِ ، فَإِنَّمايُجازى بِعَقلِهِ. [٤]

[١] در كتاب جواهر المطالب (ج ٢ ص ١٤٨) از پيامبر خدا چنين روايت شده است: «در برابر حق، فروتن باش ؛ از هر سو كه بر تو وارد شود ... . گمان را رها كن و بر پايه يقين ، بنا كن و آنچه را بر تو مشتبه شد، با خردت تمييز ده ؛ چرا كه عقل، حجّت خدا، برهان الهى و وديعه او نزد توست» .[٢] الكافى : ج ١ ص ٢٥ ح ٢٥ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٨٩ ح ١٥ ؛ الفردوس : ج ٥ ص ١٧٩ ح ٧٨٨٩ .[٣] كنز الفوائد : ج ٢ ص ٣١ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٩٦ ح ٤٢ ؛ الفردوس : ج ٣ ص ٣٣٣ ح ٤٩٩٩ .[٤] الكافى : ج ١ ص ١٢ ح ٩ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٩٣ ح ٢٤ .