كسان انبوه ، سخنان آنان است كه گفته اند ، پراكنده اند و از طريق آنها با مردمان ، مكتب ها ، جريان ها و معارضانشان تعامل كرده اند . اين سخنرانى پاپ ـ كه به گوشه اى از آن اشاره شد ـ ، مى تواند بهترين دليل باشد بر اين كه سخنان آقاى پاپ و سخنانى از اين دست ، تهمتى بيش نيست و اين همه از يك سو ، حاكى از سخت ترين كينه ها عليه اسلام است و از سوى ديگر ، ريشه در توطئه ها و سياست هاى پيدا و پنهان امروزينِ «استكبار جهانى» و «صهيونيزم بين الملل» دارد . اكنون ، آنان و همه كسانى كه چشمانى باز دارند ، از شدّت نفوذ اسلام ، بويژه در نسل جوان به حيرت افتاده اند و در پى چاره جويى هستند ؛ امّا اين گونه موضعگيرى ها ، بجز «آب در هاون كوبيدن» نخواهد بود . در نگريستن به اين بخش از حكمت نامه و سنجش آن با آنچه از شخصيت هاى بزرگ تاريخ گزارش شده ، نشانگر آن است كه هيچ كس چونان پيامبر بزرگوار اسلام ، خِرد و خِردمندى را نستوده و بدان سان كه آن بزرگوار انديشه ورزى را ارج نهاده ، هيچ كس ارج ننهاده است و هيچ مكتبى تا بدين پايه و بدان گونه كه اسلام ، خود را بر پايه عقل و بنياد منطق استوار مى داند ، بر عقل و منطق تكيه نكرده است . از نگاه پيامبر خدا ، خِرد ، امانت الهى و حجّت خداوند بر انسان ، و ميزان شناخت حق و باطل است : و كُن مَعَ الحَقِّ حَيثُ كانَ ، و مَيِّز مَا اشتَبَهَ عَلَيكَ بِعَقلِكَ ؛ فَإِنَّهُ حُجَّةُ اللّه ِ عَلَيكَ ، وَديعَةٌ فيكَ ، و بَرَكاتُهُ عِندَكَ... . [١] با حق باش ، هر جا كه باشد. و آنچه را [ از عقايد و اخلاق و اعمال ]بر تو مشتبه مى شود ، با خردت جدا ساز ؛ زيرا خرد ، حجّت خدا بر تو و امانت او در نزد تو و

[١] مطالب ياد شده ، چكيده سخنان پاپ است كه در نامه آية اللّه جعفر سبحانى خطاب به پاپ به نقل از سايت «شفاف» آمده است . متن سخنان پاپ كه در سايت واتيكان آمده ، به گونه اى اهانت آميز است كه از نقل آن معذوريم .[٢] الفردوس : ج ٥ ص ٣١٨ ح ٨٣٠٧ ؛ تيسير المطالب : ص ٣٦٧ .[٣] در كتاب جواهر المطالب (ج ٢ ص ١٤٨) از پيامبر خدا چنين روايت شده است: «در برابر حق، فروتن باش ؛ از هر سو كه بر تو وارد شود ... . گمان را رها كن و بر پايه يقين ، بنا كن و آنچه را بر تو مشتبه شد، با خردت تمييز ده ؛ چرا كه عقل، حجّت خدا، برهان الهى و وديعه او نزد توست» .[٤] الكافى : ج ١ ص ٢٥ ح ٢٥ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٨٩ ح ١٥ ؛ الفردوس : ج ٥ ص ١٧٩ ح ٧٨٨٩ .[٥] كنز الفوائد : ج ٢ ص ٣١ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٩٦ ح ٤٢ ؛ الفردوس : ج ٣ ص ٣٣٣ ح ٤٩٩٩ .[٦] الكافى : ج ١ ص ١٢ ح ٩ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٩٣ ح ٢٤ .[٧] حلية الأولياء : ج ٤ ص ١٣٩ .[٨] الفردوس : ج ٥ ص ٣٢٥ ح ٨٣٢٨ .[٩] سبأ: آيه ٦ .