حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩٥

عظيمى از جامعه ، بدان خو گرفته بودند . يكى از صحابيان مى گويد: أمَرَنا رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أن نَحثُوَ فى وُجوهِ المَدّاحِينَ التُّرابَ . [١] پيامبر خدا ، به ما فرمود كه به صورتِ مدح گويان ، خاك بپاشيم . از فضاى تاريخى و گونه هاى مختلف نقل ها ، روشن است كه اين ثناگويى ها، مدّاحى ها و ستايش پراكنى ها ، در جهت بركشيدن كسى و يا كسانى بوده است كه سزاوار قرار گرفتن در آن جايگاه نبودند . كمترين اثر سوء رفتارهايى از اين دست ، به توهّم افكندن ممدوح و ريختن تخم عُجب در جان اوست . چنين است كه آموزه هاى دينىِ بسيارى با اين موضوع و نيز با «خودستايى» برخورد كرده اند و آموزه هاى نبوى در اين زمينه ، بيدارگر است و شگفتى آفرين . پيامبر خدا فرموده است : إيّاكُم و المَدحَ ؛ فإنّهُ الذَّبحُ . [٢] از مدح [ديگران] بپرهيزيد، كه سر بُريدن است. به واقع ، ستايش هاى بى مورد و ستودن هاى بى پايه، بركشيدن هاى بى بنياد و منزلت تراشى هاى بى اساس ، كمترين بازتابش، پذيرش ممدوح و مبتلا گشتن به توهّم، ايستايى و حركت نكردن در جهت پيرايش نفس و آرايش آن به دانش، بينش و منش است و اين همه ، يعنى : سر بُريدن !

٣٨ . شوخ طبعى

اسلام ، دين زندگى است و زندگى بر تحرّك ، پويايى، تلاش و شادابى استوار است . در ميان آموزه هاى دين و نيز در حكمت هاى نبوى ، از «مِزاح (شوخ طبعى)» سخن رفته است و گاه مؤمن ، بدان وصف شده است . پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است : المؤمِنُ دَعِبٌ لَعِبٌ ، و المُنافقُ قَطِبٌ غَضِبٌ . [٣]