حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٧
آن در فصل يكم آمده و عوامل پيشتازى امّت از نگاه پيامبر صلى الله عليه و آله گزارش شده است . در فصل دوم ، احاديث نبوىِ نشانگر عوامل فروپاشى و هلاكت جامعه و امّت آمده كه خواندنى و تنبّه آفرين است ، مانند : دنيازدگى ، فسادگسترى ، تن زدن از نهى از منكر ، سبُك شمارى حقوق فرودستان ، فسادها و ناهنجارى هاى فرهنگى و نابه سامانى هاى اقتصادى و ... . در فصل سوم ، نكات بسيار آموزنده اى درباره عبرت آموزى از تاريخ گذشتگان ارائه مى شود . احاديث مرتبط با ويژگى هاى امّت اسلامى با عنوان هايى چون : «امّت رحمت شده» ، «امّت مبارك» و «بهترينِ امّت ها» در فصل چهارم آمده است و آن گاه ، در فصول بعدى چهارم تا هفتم درباره ويژگى هاى امّت محمّد صلى الله عليه و آله آمده كه آمران به معروف و ناهيان از منكرند ، عابدان شب و شيران روزند ، اعتدال ، شيوه آنان در گستره زندگى است و ... و اين كه چه خواهد شد اگر اين امّت آرمانى ، اين همه را نداشته باشند و بدانها آراسته نشوند ، معروف را از دستْ فرو گذارند و منكر را در صحنه زندگى بگسترانند و دم نزنند . در فصل هشتم ، احاديث درباره آينده امّت محمّدى است كه تكان دهنده و تنبّه آفرين است . ويژگى هاى امّت محمّدى در قيامت ، در فصل نهم گزارش شده است و اين كه اين امّت ، با محتوا و درون مايه استوار و ارجمند (و نه با كژانديشى و كج رفتارى و ...) دوام مى يابد . برترينِ امّت ها ، چگونه امّتى است و بدترينِ آنها چگونه ؟ پيامبر خدا ، در گفتارهايى حكيمانه و بيدارگر ، از آنچه گفته آمد ، چهره نمايى كرده است . در فصل دهم ، پس از آن كه رواياتى نشانگر سه گونه بودنِ امّت ها آمده است ، بهترينِ امّت ها معرّفى شده است : امّتى كه مردمانش حاملان قرآن ، داعيان إلى اللّه ، عفت مدارانِ