موضوعى است كه امّت اسلامى با آن مواجه بوده است . شهرستانى مى گويد : «بر سرِ هيچ چيزى چونان امامت ، در ميان مسلمانان ، شمشيرها برهنه و آخته نشده است» . [١] اين ، واقعيت است ؛ واقعيتى تلخ . به واقع ، رهبرى و پيشوايى ، مهم ترين مسئله اى است كه جوامع بشرى ، هماره با آن دست به گريبان بوده اند . مهم ترين مسئله پيش روى امّت اسلامى پس از پيامبر صلى الله عليه و آله نيز مسئله پيشوايى بود . پيامبر صلى الله عليه و آله از يك سو اصل امامت و جايگاه والاى آن را در انديشه اسلامى مشخّص كرده است و از سوى ديگر ، پيشوايى را كه بايد اين جامه را بر تن مى كشيد و حقّ خلافت و خلافتِ حق را بر گستره زمين تحقّق مى داد . اين بخش در دو باب سامان مى يابد .

باب يكم : امامت و رهبرى

باب يكم اين بخش ، ويژه «امامت و رهبرى» است در بيست و يك فصل . در فصل يكم ، از ضرورت استمرار امامت و هدايت پس از پيامبر صلى الله عليه و آله سخن رفته است و پس از آن ، از جايگاه امام و حكمت امامت و شناخت ژرف و دقيق امام ، سخن گفته شده است . در اين قسمت ، روايات تكان دهنده اى آمده است درباره اين كه مؤمن بايد پيشوايش را بشناسد و به شدّت هشدار داده شده است كه هرگز مباد انسان ، پيشوايش را نشناسد و بدون شناخت او زندگى را به پيش بَرد و آن را بدرود گويد كه : مَن ماتَ و لا يَعرِفُ إمامَهُ ماتَ ميتَةً جاهِلِيَّةً. [٢] هر كس بميرد و امامش را نشناسد، به مرگ جاهلى مُرده است.

[١] الملل و النحل : ج ١ ص ٢٤ .[٢] الكافى : ج ٢ ص ٢٠ ح ٦ ، بحار الأنوار : ج ٢٣ ص ٩٠ ح ٣٥ .[٣] ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمة : فصل دوازدهم : دلايل استمرار امامت اهل بيت تا روز رستاخيز / پژوهشى درباره حديث ثقلين و دلالت آن بر استمرار امامت اهل بيت . نيز ، ر . ك : دانش نامه اميرالمؤمنين عليه السلام : بخش سوم : كوشش هاى پيامبر براى رهبرى على پس از خود / درآمد : موضع پيامبر در برابر آينده رسالت / حديث ثقلين .