حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٠
مى شود كه بيانگر تفسير «اسلام» و چهره نمايى از «مسلمان» است و تأكيد بر اين كه آموزه هاى دينى بر پايه هدايتگرى ، نفع رسانى و سودمندى است . پس در مجموعه قوانين و مقرّرات آن ، قانون ، حكم و دستورى نيست كه ضررآفرين باشد (لا ضَرَرَ و لا ضِرارَ فى الإسلام) . «حقّ اسلام» ، «بنياد اسلام» و سرانجام ، «غربت اسلام» ، عناوينى هستند كه در پايان اين فصل آمده اند . در سومين فصل ـ كه فصل پايانى اين باب است ـ ، گفتگوى درازْدامنى از بحث و گفتگوى پيامبر صلى الله عليه و آله با انديشه وران ديگر اديان ، گزارش شده است .
باب هشتم : ايمان به معاد
معاد ، زندگى واپسين و فرجام انسان پس از اين دنيا ، هماره براى بشر ، دلْ مشغولى مهم و انديشه سوزى بوده است . انسانى كه روزگارى بر گستره اين زمين زندگى كرده ، از آنچه در آن بوده ، بهره برده ، اوج گرفته و آن گاه ، سير نزولى يافته ، فرسوده شده و نقطه اى بر پايان زندگى او نهاده شده كه از آن به «مرگ» تعبير مى كنيم ، پس از آن چه مى شود؟ كجا مى رود و چه مى كند؟ تكيه بر چگونگى حيات اُخروى ، درون مايه آموزه هاى رسولان الهى بوده است و مرگ انديشى و راهبرى انسان به مرگ انديشى و اين كه هماره بر اين باور باشد كه روز و روزگار ، رفتنى است ، از جمله آموزه هايى است كه همه پيامبران الهى بر آن پاى مى فشردند و مى كوشيدند با نمودن اندكى از آنچه مى توان از آن سوى حيات دنيوى گفت ، انسان را به «آخرت» و حيات اُخروى توجّه دهند . در اين باب ، حكمت هاى نبوى درباره آخرت ، چرايىِ نام گذارى آن ، سنجشى ميان دنيا و آخرت ، ويژگى هاى آخرت : دار البقاء (خانه ماندگارى) ، دار الجزاء (خانه پاداش) و ... گزارش مى شود .