حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٤

«حكمت ، گم شده مؤمن است . هر جا آن را يافت ، به آن سزاوارتر است» ، [١] بر وجوب فراگيرى دانش بر همه مسلمانان در هر حال ، تأكيد مى گردد و سخنى در باب سند و مفهوم جمله «اُطلب العلم من المهد إلى اللّحد ؛ ز گهواره تا گور ، دانش بجوى» آمده است ، با تأكيد بر اين كه جمله اى بدين سان ، در جوامع حديثى پيدا نشده است . آن گاه با گزارش نُصوصى (متونى) در باب فوايد دانش طلبى ، و برترين و ضرورترين دانش ها براى فراگيرى و تعلّم و ويژگى هاى «داناترينِ مردم» ، اين فصل پايان مى يابد . فصل دوم با عنوان «راه هاى معرفت» به راه هاى دستيابى به آگاهى و دانش مى پردازد و از آن جهت كه سومين راه رسيدن به آگاهى «الهام» دانسته شده است ، در فصل سوم از مبادى و زمينه هاى «الهام» سخن به ميان آمده و آن گاه ، در فصل چهارم ، از «موانع معرفت» و گزارش احاديث اين موضوع با سيزده عنوان بحث شده كه از جمله آنهاست : شيفتگى به دنيا ، آزمندى ، ستمگرى ، غفلت ، هواگرايى ، پُرخورى ، گناه و ... . فصل پنجم ، ويژه عواملى است كه حجاب هاى دانش را مى ستُرَد و زمينه هاى خردمندى و خِردورزى و معرفت (مانند : تقوا ، ياد خدا ، استعاذه و ...) را به وجود مى آورد . دانش ، چون در جان نشيند و معرفت ، چون زواياى قلب را فرا گيرد و انسان به زيبايى اين دو آراسته گردد ، بى گمان ، بازتاب ها و فرآيندى در دانش و بينش و كنش او خواهد داشت . بدين سان و پس از آن در فصل ششم ، همه آيات و رواياتى كه نمايانگر آثار دانش و معرفت اند ، گزارش مى شوند كه ايمان و خشيت و صلاح ، از جمله آنها هستند .