٣٩٢٢.الكافى: فتح بن يزيد جرجانى، وقتى سخن امام رضا عليه السلام [١] را درباره توحيد شنيد، به ايشان گفت : امّا گفتى : «واحد و بى نياز است» و گفتى : «چيزى شبيه او نيست»، در حالى كه خدا واحد است و انسان هم واحد است . آيا در وحدانيت، تشابه ندارند ؟ ! امام عليه السلام فرمود : «اى فتح ! سخن محالى گفتى . خدايت استوار بدارد ! [ مقصود من] شباهت در معناست ؛ امّا در نام ها يكى است و همه، دلالت كننده بر مسمّا و معنا» .

٣٩٢٣.امام جواد عليه السلام : بجز خداى يكتا ، همه چيز تجزيه پذير است و خداوند، واحد است ؛ امّا تجزيه پذير نيست و قلّت و كثرت هم در آن راه ندارد و هر چيز تجزيه پذير يا قابل تصوّر به قلّت و كثرت داشتن ، مخلوق است و دلالت كننده بر خالقش .

٣٩٢٤.الكافى ـ به نقل از ابو هاشم جعفرى ـ: از امام جواد عليه السلام پرسيدم : معناى «واحد» چيست ؟ فرمود : «اتّفاق همه زبان ها بر وحدت او ، مانند گفته خداى متعال : «واگر از ايشان بپرسى چه كسى آنها را آفريده است ، بى گمان ، مى گويند : خدا» » .

[١] در متن عربى «ابو الحسن» آمده است كه مى تواند امام كاظم يا امام رضا و يا امام هادى عليهم السلام باشد ؛ امّا فتح بن يزيد جرجانى از امام كاظم عليه السلامروايتى ندارد و از آن جا كه بيشتر در خراسان بوده است ، پس منظور از ابو الحسن، امام رضا عليه السلام است ؛ زيرا امام هادى عليه السلام به خراسان نرفته است . (م)