دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٣٩
بدى ء و بديع ، در قرآن و حديث
در قرآن كريم ، برگرفته ها از مادّه «بدأ» در ارتباط با خداوند پاك ، دوازده بار ، و صفت «بديع» دو بار با تعبير : «بَدِيعُ السَّمَـوَ تِ وَ الْأَرْضِ ؛ نوآور آسمان ها و زمين است» ، به كار رفته است. در احاديث ، دو ويژگى اساسى براى اين دو نام از نام هاى خداوند عز و جل شمرده شده است: يكى «از هيچ بودن» و ديگرى «بدون نمونه بودن» ، چنان كه گفته مى شود : «اشيا را از هيچ آغاز كرد»، «آفرينش را آغاز كردى ، نه از چيزى كه از ريشه اى باشد كه فعل تو بِدان نسبت داده شود» ، «نوآور اشيا از هيچ است» ، «آفريدگان را پديد آورد ، بدون آن كه از نمونه اى الگوبردارى كند». در توضيح اين دو ويژگى ، بايد گفت كه معناى لغوى «بدى ء» و «بديع» ، آغاز كردن يك شى ء و پديد آوردن ابتدايى آن بدون پيشينه است و پيشينه داشتن يك چيز (ابتدايى نبودن آن) ، يا از جهت مادّه است و يا از جهت صورت. به عبارت ديگر، وجود پيشينه براى يك چيز ، يا به اين است كه مادّه اوّليه آن ، از پيش موجود باشد و سازنده ، شى ء را از آن بسازد و يا به اين است كه صورت آن ، از پيش موجود باشد . اين دو گونه از پيشينه ، در كار خيّاطى كه «پارچه» را بر اساس «الگوى از پيش موجود» ، مى بُرند و آن را مى دوزند و لباسى به شكل الگو به وجود مى آورند ، به روشنى قابل ملاحظه است. احاديث ، هر دو گونه پيشينه را در پديد آوردن و ايجاد اشيا به وسيله خداوند ، نفى كرده اند .
ر . ك : ج ٦ ص ٣٥ (فصل بيست و دوم: خالق) .