بالاترين مراتب اخلاص و يا توحيد در عبادت، آن است كه انسان در عبادت و اطاعت، از خداوند متعال مزد طلب نكند؛ بلكه عشق و محبّت خدا، او را به اطاعت از او وادار نمايد، چنان كه امام صادق عليه السلاممى فرمايد : مردم، خداى عز و جل را به سه گونه عبادت مى كنند : گروهى از سرِ رغبت به پاداش الهى ، او را عبادت مى نمايند كه اين، عبادت حريصان و همان طمع است . گروهى ديگر ، او را از سرِ بيم از آتش عبادت مى كنند كه اين، عبادت بردگان و همان ترس است . امّا من، از سرِ محبّت به او عبادتش مى كنم كه اين، عبادت بزرگ مَنشان و اين، همان آسودگى است . [١] خداوند سبحان متعال مى فرمايد : «و پيش از تو هيچ پيامبرى نفرستاديم، مگر اين كه به او وحى كرديم كه : خدايى جز من نيست . پس مرا بپرستيد» . «تنها تو را مى پرستيم و تنها از تو كمك مى جوييم» . «آگاه باشيد : دين خالص، از آنِ خداست و كسانى كه به جاى او اوليايى براى خود گرفته اند، [با اين ادّعا] كه ما آنها را تنها براى تقرّب جستن و نزديكى بيشتر به خداوند مى پرستيم ، بى گمان ، خدا در اختلاف ميان آنان، حكم خواهد داد . بى گمان ، خدا آن كسى را كه دروغ پرداز ناسپاس است ، ره نمى نمايد» . «اى اهل كتاب ! بياييد بر سرِ سخنى كه ميان ما و شما يكسان است، بايستيم كه : جز خدا را نپرستيم و چيزى را شريك او نگيريم و برخى از ما ، برخى ديگر را به جاى خدا ، ارباب خود نگيرد . پس اگر [ از اين پيشنهاد ]رو مى گردانند ، بگوييد : گواه باشيد كه ما مسلمانيم» . «بگو : اى مردم ! اگر در دين من ترديد داريد ، [بدانيد كه من] كسانى را كه شما به جاى خدا مى پرستيد، نمى پرستم ؛ بلكه خدايى را مى پرستم كه جان شما را مى گيرد و فرمان يافته ام كه از مؤمنان باشم ؛ و [نيز] به دين حنيف، روى آور و از مشركان مباش و به جاى خدا ، چيزى را كه به تو سود و زيان نمى رساند ، مخوان كه اگر چنين كنى ، بى ترديد، از ستمكاران خواهى بود» . «بگو : نماز من و [ديگر] عبادات من و زندگى و مرگ من ، از آنِ پروردگار جهانيان است ؛ او كه شريكى ندارد ، و بدان فرمان يافته ام و من، نخستين مسلمانم» . «بگو : من هم بشرى مانند شما هستم و به من وحى مى شود كه خدايتان ، خدايى يگانه است . پس، هر كس به ديدار پروردگارش اميد داشته باشد ، بايد كار شايسته كند و هيچ كس را در پرستش پروردگارش شريك نسازد» .

[١] دوستى در قرآن و حديث : بخش دوم / فصل يكم / پرستش دوستداران.