پايان آيه آشكار كردن اين اسرار (نشانه‌هاى شناخت دشمن) را براى مؤمنان از نعمت‌هاى خود بر آنان برمى‌شمارد ١ و به آنان مى‌فرمايد: دلايل واضح و روشنى كه با آنها دشمن را از دوست بشناسيد، بر شما ظاهر كرديم؛ البته اگر تفاوت دوست و دشمن را بدانيد. ٢ قد بيّنّا لكم الآيات إن كنتم تعقلون‌ ١. الكبير ٨/ ١٩٩.* ٢. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٢٠.
اسرار نظامى:
اهميت حفظ ١؛ علل حفظ ٢ دشمنان:
راه‌هاى شناخت ٣ إِن تمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِن تُصِبْكُمْ سَيِئَةٌ يَفْرَحُواْ بِهَا وَ إِن تَصْبرُواْ وَ تَتَّقُواْ لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيًا إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ محِيطٌ (١٢٠)
اگر به شما خوشى رسد، آنان را بد حال مى‌كند؛ و اگر به شما گزندى رسد، بدان شاد مى‌شوند؛ و اگر صبر كنيد و پرهيزگارى نماييد، نيرنگشان هيچ زيانى به شما نمى‌رساند؛ يقيناً خداوند به آنچه مى‌كنند، احاطه دارد.
١. ناخشنودى كافران از پيروزى مسلمانان: از نشانه‌ها و خصوصيات كافران اين است كه هر گاه نعمتى مانند الفت، يگانگى، كسب غنيمت و پيروزى بر دشمنان از جانب خداوند به مؤمنان برسد، محزون و ناراحت مى‌شوند. ١ إن تمسسكم حسنة تسؤهم‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٢٢- ٨٢٣؛ الكبير ٨/ ٢٠٢.
٢. خشنودى كافران از شكست مسلمانان: ديگر نشانه و خصوصيت كافران اين است كه هر گاه رنج و گزندى مانند تنگدستى، شكست در برابر دشمن و تفرقه به مؤمنان برسد، خوشحال و مسرور مى‌شوند. ١ و إن تصبكم سيّئة يفرحوا بها ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٢٣؛ الكبير ٨/ ٢٠٢.