كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَ عَسىَ أَن تَكْرَهُواْ شَيًا وَ هُوَ خَيرٌ لَّكُمْ وَ عَسىَ أَن تُحِبُّوا شَيًا وَ هُوَ شَرٌّ لَّكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ (٢١٦)
بر شما كارزار واجب شده است، در حالى كه براى شما ناگوار است و بسا چيزى را خوش نمى‌داريد و آن براى شما خوب است، و بسا چيزى را دوست مى‌داريد و آن براى شما بد است، و خدا مى‌داند و شما نمى‌دانيد.
گفته‌اند اين آيه كه در سال دوم هجرى نازل شد، نخستين آيه‌اى است كه پيكار و دفاع را بر مسلمانان واجب كرد.
پيش از اين، آيه ٣٩ سوره حج [: اذن للذين يقاتلون بانهم ظلموا ...]، تنها، اذن و جوازِ دفاع را به آنان داده بود. ١ ١. المنار ٢/ ٣١٢.
١. وجوب جهاد و دفاع بر همه مؤمنان: عبارت «كتب عليكم القتال» ظهور در وجوب دارد. از آنجا كه مخاطب اين آيه همه مؤمنان‌اند، جهاد و دفاع بر تمامى آنان واجب است، مگر كسانى كه به سبب دليلى معتبر [مانند آيه ١٧ سوره فتح‌] استثنا شده باشند. ١ به گفته بيشتر مفسران اين آيه بر وجوب كفايى جهاد دلالت دارد. از اين رو، اگر همگى آن را ترك كنند، گناهكارند و اگر برخى- به اندازه كفايت- براى انجام آن قيام كنند، وجوب آن از ديگران ساقط مى‌شود. ٢ كُتب عليكم القتال‌ ١. الميزان ٢/ ١٦٤.* ٢. مجمع البيان ١- ٢/ ٥٤٩.
٢. ناگوار بودن جهاد براى مؤمنان: در اينكه چرا جهاد- با آنكه تكليف الهى است- براى مؤمنان سخت و ناگوار بوده، چند وجه بيان شده است: يك- جهاد براى مؤمنان مشقت داشت. از اين رو، طبعاً به آن‌