جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٧
١. ضرورت هوشيارى و احتياط در برابر دشمن: «حِذْر» همانند «حَذَر» به معناى هوشيارى و احتياط است و وقتى گفته مىشود: «أَخَذَ حِذْرَه» بدين معناست كه هوشيارى به خرج داد و خود را از چيز بيمآور برحذر داشت. بنابراين، معناى آيه اين است كه در برابر دشمن هوشيار و محتاط باشيد و زمينه توانايى و قدرت دشمن، و تسلط او را بر خود فراهم نكنيد. ١ بخشى از آيه ١٠٢ سوره نساء يعنى «أن تضعوا اسلحتكم و خذوا حذركم» نيز اين احتمال را تأييد مىكند. ٢ يا ايها الذين آمنوا خذوا حذركم ١. الكبير ١٠/ ١٧٦.* ٢. نمونه ٤/ ٣.
٢. ضرورت آمادگى رزمى براى مقابله با دشمن: «حِذْر» به معناى «ما يُحْذَر به» يعنى آلت و وسيله حَذَر مانند سلاح است. تفريع جمله «فانفروا ...» بر جمله «خذوا حذركم» نيز اين احتمال را تأييد مىكند. از اين رو، جمله «خذوا حذركم» كنايه از آمادگى كامل براى عزيمت به جهاد و مقابله با دشمن است.
بدين ترتيب، معناى «خذوا حذركم»، «خذوا اسلحتكم» است و اين جمله بدين معناست كه براى رفتن به جهاد آماده باشيد. ١ «حِذْر»، هر گونه وسيله مادى و معنوى، و نيز هر گونه آمادگى اعم از معنوى، فرهنگى، اقتصادى، انسانى و نظامى را شامل مىشود. ٢ يا ايها الذين آمنوا خذوا حذركم ١. الميزان ٤/ ٤١٦.* ٢. نمونه ٤/ ٣- ٤.
٣. وجوب مقابله با دشمن: عبارت «نَفَر القوم» هنگامى گفته مىشود كه جماعتى براى جنگ با دشمن بپاخيزند و بيرون روند. از اين رو، «فانفروا»، امر به خروج براى جهاد و قتال با دشمن است. ١ يا ايها الذين آمنوا ... فانفروا ١. الكبير ١٠/ ١٧٧.
٤. لزوم ايجاد تشكيلاتى براى آمادهسازى و بسيج نيروهاى نظامى: فرمان خداوند مبنى بر بسيج نيروهاى نظامى، فرع بر پذيرش تشكيلاتى است كه شأن و وظيفهاش، آمادهسازى و بسيج نيروهاست. ١ يا ايها الذين آمنوا خذوا حذركم فانفروا ١. راهنما ٣/ ٤٦٣.
٥. لزوم آمادگى پيكارگران پيش از حركت براى نبرد با دشمن: عطف «انفروا» با «فاء» عاطفه بر جمله «خذوا حذركم»، بر اين معنا دلالت دارد كه نخست بايد آماده