وعده‌اى كه در اين آيه از آن ياد شده است، مربوط به جنگ احد است؛ زيرا مسلمانان در اين جنگ ابتدا مشركان را مى‌كش جهاد در آيينه قرآن(ج‌١) ١٤٥ سوره آل عمران‌ تند تا اينكه تيراندازان مكانى را كه پيامبر (ص) آنها را مأمور حفاظت از آن كرده بود، رها ساختند و در نتيجه خالد بن وليد از پشت به آنان حمله كرد و عبدالله بن جبير و تيراندازانى را كه با او مانده بودند، كشت. در اين هنگام مشركان بازگشتند و هفتاد نفر از مسلمانان [از جمله حمزه، عموى پيامبر] را به شهادت رساندند. ١ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٥٨.
١. تحقق وعده نصرت الهى در جنگ احد: خداوند متعال پيش از وقوع جنگ احد به مسلمانان وعده نصرت داده، امّا آن را به صبر و تقواى مسلمانان مشروط كرده بود كه در آيه ١٢٥ سوره آل عمران [: بلى إن تصبروا و تتقوا ...] آمده است. در ابتداى جنگ كه مسلمانان صبر و تقوا را رعايت مى‌كردند، مشمول نصرت الهى بودند و خداوند به وعده خود عمل كرد. نشانه آن، كشته شدن مشركان به دست مسلمانان بود؛ ١ زيرا عبارت «اذ تحسونهم باذنه» متعلق به عبارت «و لقد صدقكم الله وعده» است. ٢ و لقد صدقكم اللّه وعده اذ تحسّونهم بإذنه‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٥٨؛ الميزان ٤/ ٤٣؛ الكبير ٩/ ٣٤- ٣٥.* ٢. راهنما ٣/ ١١٦.
٢. نابودى دشمن، از اهداف مشروع دفاع: واژه «حَسّ» به معناى كشتن تا مرز استيصال و نابودى است. ١ بنابراين، مسلمانان در دفاع خود در برابر هجوم دشمن مشرك، مى‌خواستند به اذن و فرمان الهى آنان را نابود كنند.
اذ تحسّونهم بإذنه‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٥٨؛ الكبير ٩/ ٣٥.
٣. سستى، اختلاف و سرپيچى از دستورات فرماندهى، از عوامل شكست در جنگ: پيامبر اكرم در جنگ احد عده‌اى را به فرماندهى عبدالله بن جبير مأمور حفاظت از تنگه كوه عينين كرد و به آنان فرمود: چه پيروز شديم و چه شكست خورديم، اين مكان را رها نكنيد. پس از شروع جنگ و پديدار شدن نشانه‌هاى شكست دشمن، وسوسه جمع‌آورى غنيمت، زمينه سستى، اختلاف و نافرمانى از فرمان پيامبر را در برخى نگهبانان تنگه به وجود آورد و سرانجام اين عوامل باعث شكست‌