٣. جهاد همراه پايدارى، گذرگاه ورود به بهشت: «أم حسبتم» بدين معناست كه اى اهل ايمان آيا گمان مى‌كنيد- بدون جهاد همراه پايدارى- وارد بهشت خواهيد شد؟ ١ از اين رو، خداوند متعال درصدد انكار و نفى گمان و پندار ورود به بهشت بدون جهاد همراه پايدارى است و مفهوم آن اين است كه جهاد همراه پايدارى، راه رسيدن به بهشت است.
ام حسبتم أن تدخلوا الجنّة و لمّا يعلم اللّه الذين جاهدوا منكم و يعلم الصابرين‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٤٦.
امتحان:
با جهاد ١ جنگ احد: ١ جهاد:
فلسفه ٢؛ استقامت در ٣؛ پاداش ٣ وَ لَقَدْ كُنتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِن قَبْلِ أَن تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَ أَنتُمْ تَنظُرُونَ (١٤٣)
و شما مرگ را پيش از آنكه با آن روبه‌رو شويد، سخت آرزو مى‌كرديد؛ پس آن را ديديد و [همچنان‌] نگاه مى‌كرديد.
در تفسير على بن ابراهيم قمى در ذيل اين آيه از قول امام باقر (ع) آمده است:
پس از آنكه خداوند متعال مؤمنان را از برخورد خود با شهيدان جنگ بدر و منازلشان در بهشت آگاه كرد، مشتاق شهادت شدند و گفتند: خدايا! جنگى پيش آر تا در آن شهيد شويم. خداوند جنگ احد را فرا رويشان قرار داد، و جز تعدادى كه خداوند مى‌خواست، ايستادگى نكردند. آيه «و لقد كنتم تمنّون الموت» به اين ماجرا اشاره دارد. ١ ١. نورالثقلين ١/ ٤٧٠- ٤٧١.
١. آرزوى شهادتِ بدون عملِ برخى پيكارگران احد، دليل بطلان پندار آنان مبنى بر ورود به بهشت بدون امتحان: اين آيه ثابت مى‌كند پندار برخى پيكارگران جنگ احد مبنى بر ورود به بهشت بدون‌