جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢٣
اين آيه در ادامه آيه قبل و در مقام بيان صفت و ويژگى منافقانى است كه در آن آيه، از آنان ياد شده بود.
١. علاقه كافران منافق به كفرپيشگى مسلمانان: جمله «ودوا لو تكفرون ... سواء» به منزله بيان جمله «والله أَركسهم بما كسبو أتريدون أن تهدوا من اضل الله» و بدين معناست: آنان نه تنها، خود، كافرند، بلكه افزون بر آن دوست دارند شما نيز كافر شويد و در كفر مساوى باشيد. ١ به سخن ديگر، آنان تا آن اندازه در كفر پيش رفتهاند كه مىخواهند شما مسلمانان را كافر كنند؛ پس چگونه از چنين كافرانى انتظار ايمان داريد؟ ٢ ودّوا لو تكفرون كما كفروا فتكونون سواء ١. الميزان ٥/ ٣٠.* ٢. الكبير ١٠/ ٢٢٠.
٢. ممنوعيت دوستى با كافران منافق تا هجرت آنان در راه خدا: خداوند متعال پس از بيان آرزوى كافران در كافر كردن مسلمانان، مسلمانان را از دوستى با آنان نهى مىكند؛ يعنى از آنان يارى نخواهيد، با آنان مشورت نكنيد و در كارها از ايشان كمك نگيريد، تا اينكه در طلب دين خدا از ديار شرك هجرت نمايند. در اين برداشت، مراد از «سبيل الله»، دين اسلام دانسته شده است؛ زيرا هر كس از راه دين برود، به نعمت و بهشت خواهد رسيد. ١ برخى گفتهاند كه تقدير جمله «حتى يهاجروا فى سبيل الله»، جمله «حتى يؤمنوا و يهاجروا فى سبيلالله» است؛ يعنى تا ايمان بياورند و در راه خدا هجرت كنند. دليل اينكه، تنها، از هجرت در راه خدا نام برده شد، اين است كه لازمه هجرت در راه خدا، ايمان به خداست. ٢ فلا تتّخذوا منهم اولياء حتّى يهاجروا فى سبيل اللّه ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ١٣٤.* ٢. المنار ٥/ ٣٢٤.
٣. لزوم كشتن كافران منافق در صورت هجرت نكردن در راه خدا: جمله «فان تولّوا فخذوهم و اقتلوهم حيث وجدتموهم» بدين معناست كه اگر كافراناز هجرت در راه خدا سر باز زدند، مسلمانان بايد آنان را بگيرند و هر كجا آنان را يافتند- خواه در محدوده حرم باشد خواه حلّ- بكشند. ١ اين بخش از آيه دلالت مىكند كه مؤمنان وظيفه دارند آنان را وادار به هجرت بكنند؛ پس اگر پذيرفتند، با آنان دوستى