جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢٨
بىطرفىشان نيست. به همين دليل در ذيل آيه قبل جملههاى شرطيه را مثبت [: فان اعتزلوكم ...] و در اين آيه، منفى [: فان لم يعتزلوكم ...] آورد و اين هشدارى به مؤمنان است كه در باره اين گروه محتاط باشند. ١ ستجدون آخرين يريدون أن يأمنوكم و يأمنوا قومهم كلّ ما ردّوا الى الفتنة اركسوا فيها ١. الميزان ٥/ ٣١.
٢. راحتطلبى و پيمانشكنى از ويژگىهاى منافقان: جمله «يريدون أن يأمنوكم و يأمنوا قومهم» دلالت دارد كه منافقان هدفى جز رفاه و زندگى آسوده ندارند ١ و تنها، به فكر سلامت جسمانى و آرامش روحى و امنيت مالى خويشاند. ٢ همچ جهاد در آيينه قرآن(ج١) ٢٣٥ سوره نساء نين جمله «كلّ ما ردّوا الى الفتنة أركسوا فيها» مىرساند كه هر گاه منافقان به فتنه يعنى جنگ با مسلمانان فراخوانده شوند، در آن فرو مىروند، و اين، كنايه از شدت اصرار آنان بر كفر و دشمنى با مسلمانان [و پيمان شكنىشان] است. ٣ يريدون أن يأمنوكم و يأمنوا قومهم كلّ ما ردّوا الى الفتنة اركسوا فيها ١. نور ٢/ ٤٠٣.* ٢. المنار ٥/ ٣٢٨.* ٣. الكبير ١٠/ ٢٢٥.
٣. وجوبكشتن منافقان پيمانشكن و جنگطلب: خداوند متعال در اين آيه خطاب به مؤمنان مىفرمايد: پس اگر منافقان از جنگ با شما كنارهگيرى نكردند و خواهان صلح نبودند و دست از جنگ با شما برنداشتند، آنان را اسير كنيد و هر كجا يافتيد، بكشيد. ١ فإن لم يعتزلوكم و يلقوا اليكم السلم و يكفّوا ايديهم فخذوهم و اقتلوهم حيث ثقفتموهم ١. مجمعالبيان ٣- ٤/ ١٣٧؛ الكبير ١٠/ ٢٢٥- ٢٢٦.
٤. شرايط لازم براى لزوم پذيرش پيشنهاد صلح: بسيارى از مفسران بر آناند كه جمله «فإن لم يعتزلوكم ...» اين مفهوم و دلالت را دارد كه اگر منافقان از جنگ با مسلمانان كنارهگيرى كردند و خواهان صلح بودند و دست از آزار آنان برداشتند، مسلمانان نبايد با آنان بجنگند و يا آنان را بكشند. ١ از اين رو، معلوم مىشود كنارهگيرى از برخورد، تقاضاى صلح و دست كشيدن از هر گونه تعرض به مسلمانان، از شرايط لازم براى لزوم پذيرش قرارداد ترك تعرض (صلح) است. ٢ فإن لم يعتزلوكم ... فخذوهم و اقتلوهم حيث ثقفتموهم ١. الكبير ١٠/ ٢٢٦.* ٢. راهنما ٣/ ٥١٤.