جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٣٣
١. تحقق رؤياى پيامبر در اندك ديدن مشركان پيش از وقوع جنگ بدر: در اين آيه تأكيد مىشود كه رؤيايى كه پيامبر (ص) در آن مشركان را [پيش از وقوع جنگ بدر] اندك ديد، در بيدارى نيز تحقق يافت و خداوند مشركان را [هنگام رويارويى] در نظر مسلمانان اندك جلوه داد و بدين ترتيب، رؤياى پيامبر تصديق شد. ١ و اذ يريكموهم اذ التقيتم فى اعينكم قليلًا ١. الكبير ١٥/ ١٧٠.
٢. اندك جلوه دادن مشركان در چشم مسلمانان و بالعكس در جنگ بدر، امدادى غيبى: خداوند در جنگ بدر از يك سو مشركان را در ديدگان مسلمانان اندك نشان داد تا مسلمانان جرأتشان براى نبرد با آنان بيشتر شود و از سوى ديگر مسلمانان را در نظر مشركان كم جلوه داد تا مشركان براى جنگ با آنان تدارك نبينند و به آنان اهميت چندانى ندهند و در نتيجه، مؤمنان بر آنان پيروز گردند. ١ اين آيه با آيه ١٣ سوره آل عمران كه در آن آمده است كه خداوند مؤمنان را دو برابر به مشركان نشان داد، منافات ندارد؛ زيرا اندك نشان دادن در اين آيه به جمله «اذ التقيتم» مقيّد شده است و با اين قيد، تنافى برداشته مىشود. گويا خداوند در اولين برخورد، مؤمنان را به مشركان اندك نشان داد تا آنان را كوچك بشمارند و اين، آنان را بر جنگ دلير كند و آنگاه كه با هم درگير شدند، مؤمنان را در نظرشان زياد و دو برابر نمود تا بدين وسيله، عزم آنان سست گردد و شكست بخورند. اين آيه ناظر به ابتداى جنگ و هنگام برخورد و آيه ١٣ سوره آل عمران ناظر به هنگام درگيرى و نبرد است. ٢ و اذ يريكموهم اذ التقيتم فى اعينكم قليلًا و يقلّلكم فى اعينهم ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٤١.* ٢. الميزان ٩/ ٩٣- ٩٤.
٣. وقوع جنگ بدر با فرجام پيروزى مسلمانان، هدف امداد غيبىِ كم نماياندن مسلمانان ومشركان در ديدگان يكديگر: «أمراً» به معناى كار است و مراد از آن، تحقق جنگ بدر و پيروزى مسلمانان در آن نبرد مىباشد. ١ جمله «ليقضى الله امراً كان مفعولًا» متعلق به جمله «يريكموهم» و تعليل مفاد آن است. ٢ از اين رو، معناى