جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٥
پوشيده مىداشتند كه براى تو آشكار نمىكردند. مىگفتند: اگر ما را در اين كار اختيارى بود، [و وعده پيامبر واقعيت داشت] در اينجا كشته نمىشديم. بگو: اگر شما در خانههاى خود هم بوديد، كسانى كه كشته شدن بر آنان نوشته شده، قطعاً [با پاى خود] به سوى قتلگاه خويش مىرفتند. و [اينها] براى اين است كه خداوند، آنچه را در دلهاى شماست، [در عمل] بيازمايد؛ و آنچه را در قلبهاى شماست، پاك گرداند؛ و خدا به راز سينهها آگاه است.
١. چيرگى خواب آرامشبخش بر پيكارگران تائب، امدادى غيبى در جنگ احد: واژه «أَمَنه» به معناى امنيت و آرامش خاطر، و واژه «نُعاس» به معناى خواب سبك است. «نعاساً» بدل از «أمنة» است؛ زيرا بهطور طبيعى با آن همراه است.
بنابراين، معناى آيه اين است كه خداوند متعال پس از تبديل اندوه ناپسند مسلمانان به اندوه مطلوب، خواب سبكى همراه ب جهاد در آيينه قرآن(ج١) ١٥٢ سوره آل عمران ا امنيت و آرامش خاطر بر آنان چيره ساخت.
از عبارت «يغشى طائفة منكم» استفاده مىشود كه اين امداد غيبى شامل گروهى از پيكارگران جنگ احد شد، نه همه آنان، و اينها، كسانى بودند كه پس از فرار از صحنه نبرد، دوباره به سوى رسول خدا بازگشتند و از عمل خود توبه و اظهار پشيمانى كردند. ١ برخى مىگويند اين امداد در اثناى جنگ واقع شد و برخى بر اين باورند كه پس از جنگ شامل حال مسلمانان شد تا نيروى از دست رفته خود را بازيابند و با آرامش خاطر، فرمان پيامبر را در تعقيب مشركان در غزوه حمراء الاسد اجابت كنند. ٢ ثمّ انزل عليكم من بعد الغمّ امنة نعاساً يغشى طائفة منكم ١. الميزان ٤/ ٤٦؛ مجمع البيان ١- ٢/ ٨٦٢- ٨٦٣.* ٢. المنار ٤/ ١٨٦.
٢. محروم ماندن پيكارگران دنياطلب از امداد غيبى در جنگ احد: در مقابل مسلمانانى كه توبه كردند و به سوى پيامبر بازگشتند، برخى مسلمانان دنياطلب، تنها، به فكر حفظ جان خويش بودند. اينان اسلام را وسيلهاى براى كسب منافع دنيوى خود مىخواستند. از اين رو، خداوند متعال آنان را گرامى نداشت و از امداد غيبىِ چيرگى خواب و آرامش خاطر محروم كرد