جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥١
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْاْ مِن قَبْلِكُم مَّسَّتهُمُ الْبَأْسَاءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُواْ حَتى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ (٢١٤)
آيا پنداشتيد كه داخل بهشت مىشويد و حال آنكه هنوز مانند آنچه بر [سرِ] پيشينيان شما آمد، بر [سرِ] شما نيامده است؟ آنان دچار سختى و زيان شدند و به [هول و] تكان درآمدند، تا جايى كه پيامبر [خدا] و كسانى كه با وى ايمان آورده بودند، گفتند: پيروزى خدا كى خواهد بود؟ هش دار، كه پيروزى خدا نزديك است.
برخى گفتهاند كه چون مسلمانان در جنگ احزاب محاصره شدند و ترس شديد بر آنان چيره گشت، اين آيه نازل شد و آنان را به صبر و استقامت دعوت كرد و وعده يارى داد. نيز گفتهاند كه اين آيه در جنگ احد نازل شد؛ آن هنگام كه عبداللّه بن ابىّ، سر دسته منافقان، پس از شكست مسلمانان به آنان گفت: تا كى خود را به كشتن مىدهيد؛ اگر محمد، پيامبر بود، خداوند ياران او را دچار اسارت و قتل نمىكرد! ١ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٥٤٦؛ المنار ٢/ ٣٠٠.
١. آزمودن امتهاى پيشين با جنگ: آزمون جنگ و سختىهاى آن، به پيامبر اسلام (ص) و مسلمانان اختصاص ندارد، بلكه امتهاى پيشين نيز بدين وسيله امتحان مىشدند.
ام حسبتم ... مسّتهم البأساء والضرّاء و زلزلوا ٢. مقاومت امتهاى پيشين در جنگ: اينكه پيامبران گذشته و يارانشان انواع سختىهاى جنگ را تحمل مىكردند و آنگاه نصرت الهى را درخواست مىنمودند،