٧. لزوم عبرت‌آموزى مجاهدان از شكست و آسيب‌ديدگى در نبرد: ممكن است نهى «و لا تهنوا و لا تحزنوا» انشاى به معناى خبر باشد. در اين صورت، معناى آيه اين است كه آسيب ديدن پيكارگران احد نبايد موجب سستى و اندوه و دل‌شكستگى آنان شود؛ زيرا مشركان به پيروزى كامل دست نيافتند. اين ناكامى، تنها، درس عبرتى است كه از مخالفت با تدبير جنگى پيامبر وسستى و اختلاف آنان نشأت مى‌گيرد و سزاوار است پيكارگران با عبرت‌آموزى از اين ناكامى، ديگر مرتكب چنين تخلفاتى نگردند. ١ و لا تهنوا و لا تحزنوا و انتم الاعلون إن كنتم مؤمنين‌ ١. المنار ٤/ ١٤٤- ١٤٥.
پيروزى:
عوامل ٥ تضعيف روحيه:
عوامل ١ تقويت روحيه:
عوامل ٣، ٦ جنگ احد:
مجاهدان ١ جنگ حمراء الاسد:
جهاد:
سستى در ٢ سستى:
عوامل رفع ٣، ٤ عبرت:
جهاد در آيينه قرآن(ج‌١) ١٢٢ سوره آل عمران‌ از شكست ٧ إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَ تِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَينَ النَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ يَتَّخِذَ مِنكُمْ شهَدَاءَ وَ اللَّهُ لَا يحِبُّ الظالِمِينَ (١٤٠)
اگر به شما آسيبى رسيده، آن قوم را نيز آسيبى نظير آن رسيد؛ و ما اين روزها [ىِ شكست و پيروزى‌] را ميان مردم به نوبت مى‌گردانيم [تا آنان پند گيرند] و خداوند كسانى را كه [واقعاً] ايمان آورده‌اند، معلوم بدارد و از ميان شما گواهانى بگيرد و خداوند ستمكاران را دوست نمى‌دارد.