جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٥
اين آيه در مقام تعليل آيه قبل ١ و درصدد دلدارى مجاهدان براى آسيبهايى است كه در جنگ احد متحمل شدند. ٢ ١. الميزان ٤/ ٢٨.* ٢. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٤٣.
١. يادآورى شكستها و آسيبهاى دشمن، عامل تقويت روحى مجاهدان: واژه «قَرْح» به معناى اثر جراحتى است كه بر بدن- با برخورد چيزى از بيرون- باقى مىماند و كنايه از انواع آسيبهايى است كه در جنگ احد بر مسلمانان وارد شد. از اين رو، شامل جراحت، شهادت، و ناكامى مسلمانان مىشود. ١ خداوند متعال در اين آيه اين حقيقت را براى مجاهدان احد تبيين مىكند كه شكست و آسيبهاى شما در اين جنگ، نبايد شما را از تلاش و كوشش در جهاد با دشمن بازدارد؛ زيرا آنان پيش از اين- در جنگ بدر- همين شكست و آسيبها را تجربه كردند، اما با وجود بر باطل بودن و سرنوشت بدشان، به خاطر شكست و ديدن خسارت، در جنگ با شما سستى نكردند. پس شما كه بر حقّيد و سرنوشت نيكويى داريد، بر سستى نكردن در امر جهاد سزاوارتريد. ٢ ان يمسسكم قرح فقد مَسَّ القوم قرح مثله ١. الميزان ٤/ ٢٧- ٢٨.* ٢. الكبير ٩/ ١٤.
٢. ناپايدارىِ پيروزىها و شكستها، از سنن الهى در جنگ: «تلك» اشاره به همان جراحتها و شكستها و پيروزىهايى است كه بر اثر جنگ بدر يا احد بر كافران و مسلمانان وارد شد ١ و «مداوله»، دست به دست دادن چيزى است. سنت الهى اين است كه روزگار (پيروزىها و شكستها) را ميان مردم دست به دست بگرداند، نه اينكه همواره به كام گروهى و به ضرر گروهى ديگر قرار دهد و اين به خاطر در برداشتن مصالح عمومى است كه آدميان از فهم تمامى آنها ناتواناند و تنها مىتوانند به برخى از آنها واقف گردند. ٢ دست به دست گشتن پيروزىها و شكستها به اين معنا نيست كه خداوند متعال گاه مؤمنان را يارى مىدهد و گاه كافران را؛ زيرا كافران شايستگى يارى الهى را ندارند، بلكه به اين معناست كه گاه سختىها را بر كافران و گاه بر مؤمنان شدت مىدهد واين فوايد بسيارى دارد. ٣ و تلك الايام نداولها بين النّاس ١. راهنما ٣/ ٨٥.* ٢. الميزان ٤/ ٢٨.* ٣. الكبير ٩/ ١٥؛ مجمع البيان ١- ٢/ ٨٤٤.