جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٩
* تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُم مَّن كلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ ءَاتَيْنَا عِيسىَ ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِن بَعْدِهِم مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِناتُ وَ لاكِنِ اخْتَلَفُواْ فَمِنهُم مَّنْ ءَامَنَ وَ مِنهُم مَّن كَفَرَ وَ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُواْ وَ لاكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ (٢٥٣)
برخى از آن پيامبران را بر برخى ديگر برترى بخشيديم. از آنان كسى بود كه خدا با او سخن گفت و درجات بعضى از آنان را بالا برد؛ و به عيسى پسر مريم دلايل آشكار داديم، و او را به وسيله روح القدس تأييد كرديم. و اگر خدا مىخواست، كسانى كه پس از آنان بودند، بعد از آن [همه] دلايل روشن كه برايشان آمد، به كشتار يكديگر نمىپرداختند، ولى با هم اختلاف كردند. پس، بعضى از آنان كسانى بودند كه ايمان آوردند، و بعضى از آنان كسانى بودند كه كفر ورزيدند؛ و اگر خدا مىخواست با يكديگر جنگ نمىكردند، ولى خداوند آنچه را مىخواهد، انجام مىدهد.
١. اختلاف، از عوامل وقوع جنگ: اين آيه در پى رفع اين توهم و ابهام است كه رسالت و پيامبرى پيامبران الهى كه همراه با دلايل روشن بر حقانيت آن است، بايد به جنگ و خونريزى پايان دهد و حال آنكه چنين نيست. خداوند متعال در پاسخ به اين توهم مىفرمايد: جنگ معلول اختلاف امتها است؛ زيرا اگر اختلاف نبود، كار مردم به جنگ كشيده نمىشد. به سخن ديگر، هر چند رسالت، منشأ خيرات و كمالات است، امّا نمىتواند اختلافاتى را كه منشأ آن كفر و ايمان است، از ميان بردارد؛ زيرا اين اختلافات مستند به خود مردم است. ١ و لو شاء اللّه ما اقتتل الذين ... و لكن اختلفوا فمنهم من آمن و منهم من كفر ١. الميزان ٢/ ٣٠٩- ٣١٠.