جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٩٢
يكديگرند و هرچند داراى اديان مختلف و با يكديگر دشمناند، امّا در برابر مسلمانان متّحد و واحدند. به هنگام نزول اين آيه، در جزيرة العرب، از كافران، تنها مشركان و يهوديان بودند و يهوديان، مشركان را بر ضد پيامبر (ص) و مؤمنان يارى مىكردند. ١ و الذين كفروا بعضهم اولياء بعض ١. المنار ١٠/ ١٠٩.
٢. ممنوعيّت نصرت و يارىِ كافران: عبارت «والذين كفروا بعضهم اولياء بعض»- همانند عبارت «اولئك بعضهم اولياء بعض» در باره مؤمنان- انشاء و تشريع در قالب خبر و بدين معناست كه ولايت كافران، تنها، ميان خودشان است و به مؤمنان سرايت نمىكند. از اين رو، مؤمنان حق ندارند كه آنان را دوست بدارند و از آنان حمايت و پشتيبانى كنند. ١ هرچند ولايت در اينجا عام است، امّا از سياق آيات استفاده مىشود كه آيه، ناظر به ولايت نصرت است.
و الذين كفروا بعضهم اولياء بعض ١. الميزان ٩/ ١٤٢.
٣. فتنه و فساد بزرگ در زمين، نتيجه سر باز زدن مؤمنان از نصرت يكديگر و ايجاد رابطه ولايى با كافران: ضمير مفعولى در «إلّا تفعلوه» به قانونهايى كه در آيه قبل مطرح شد و نيز به دستورى برمىگردد كه از صدر همين آيه به دست مىآيد. ١ از اين رو، عبارت «الّا تفعلوه ...» بدين معناست كه اگر به آنچه [در اين آيه و آيه قبل] امر كردم، عمل نكنيد، فتنه و فسادى بزرگ در زمين پديد مىآيد. ٢ اوامر خداوند در آيه قبل سه چيز بود: نخست، لزوم حمايت مؤمنان از يكديگر (اولئك بعضهم اولياء بعض)، دوم، لزوم حمايت از مؤمنان غير مهاجر در امر دين در صورت درخواست آنان (إن استنصروكم فى الدّين فعليكم النصر)، و سوم، لزوم رعايت مفاد پيمان منعقد شده با كافران (إلّا على قوم بينكم و بينهم ميثاق). خداوند همچنين در اين آيه، مؤمنان را از ايجاد رابطه ولايى با كافران و حمايت از آنان نهى فرمود (والذين كفروا بعضهم اولياء بعض). از اين رو، معناى آيه مورد بحث اين است كه اگر از يارى يكديگر و نيز يارى مؤمنان غير مهاجر در