اين آيه در ادامه آيه قبل و مرتبط با آن است.
١. گرفتن اسير پيش از تسلط كامل بر دشمن، گناهى بزرگ: كلمه «فى» در «فيما اخذتم» سببيه است و «ما» در آن مصدريه؛ يعنى «بسبب اخذكم»، و مراد از آن به دليل آيه قبل، اسير گرفتن است. ١ عبارت «عذاب عظيم» بر بزرگى گناه [اسير گرفتن پيش از تسلط كامل بر دشمن‌] دلالت دارد؛ زيرا گناه بزرگ عذاب بزرگ را در پى دارد. ٢ لولا كتاب من اللّه سبق لمسّكم فيما اخذتم عذاب عظيم‌ ١. راهنما ٦/ ٥٦٤- ٥٦٥.* ٢. الميزان ٩/ ١٣٧.
٢. مجازات نكردن مجاهدان بدر پيش از بيان حكم گرفتن اسير، تابع سنت الهى: از احتمالاتى كه مفسران در باره جمله «لولا كتاب من اللّه سبق» داده‌اند، اين است: اگر نبود كه خداوند از پيش مقرر داشته است كه تا حكمى را به وسيله پيامبرش براى بندگان بيان نكرده آنها را مجازات نكند، شما را به خاطر اينكه به منظور جلب منافع مادى به دنبال اسير گرفتن رفتيد و موقعيت ارتش اسلام و پيروزى نهايى آن را به خطر افكنديد، سخت كيفر مى‌داد، ولى همان‌گونه كه در آيات ديگر قرآن- مانند «و ما كنا معذّبين حتّى نبعث رسولا» (اسراء/ ١٥)- تصريح شده، سنّت پروردگار اين است كه نخست احكام را تبيين مى‌كند، سپس متخلّفين را كيفر مى‌دهد. ١ لولا كتاب من اللّه سبق لمسّكم فيما اخذتم عذاب عظيم‌ ١. نمونه ٧/ ٢٤٥- ٢٤٦.
٣. وجود پيامبر در ميان مجاهدان بدر، مانع نزول عذاب بر آنان: ١ بنا بر يك احتمال، مراد از «كتاب»، آيه شريفه «و ما كان اللّه ليعذّبهم و انت فيهم» است. از اين رو، معناى آيه اين است كه اگر در قرآن يا لوح محفوظ نبود كه تا پيامبر در ميان شماست، عذابتان نكند، شما را [به خاطر گرفتن اسير براى دستيابى به فديه‌] عذاب مى‌كرد. ٢ لولا كتاب من اللّه سبق لمسّكم فيما اخذتم عذاب عظيم‌ ١. راهنما ٦/ ٥٦٥.* ٢. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٥٨.
٤. گرفتن اسير در جنگ بدر، مقتضى شكست مسلمانان در آن نبرد: برخى بر آن‌اند كه مراد از «عذاب عظيم»، شكست از