جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٥٤
٣. لزوم كيفر سخت و قاطع پيمان شكنان يهود براى متفرق كردن و ارعاب ستيزهگران و پيمانشكنان ديگر: خداوند متعال گاه پيامبر (ص) را به مدارا و لطف با ديگران فرمان مىدهد و گاه به سختگيرى و شدت عمل، كه سختگيرى و شدت عمل با پيمان شكنان يهود از آن جمله است و اين آيه متضمن آن است.
«تشريد» به معناى پراكنده كردن همراه با اضطراب است. از اين رو، معناى آيه اين است كه اى پيامبر، پس از تسلط و پيروزى بر يهوديان پيمانشكن، آن چنان رفتارى با آنان بكن كه كسانى كه پشت سر آنان قرار دارند، متفرق و پراكنده شوند ١ و رعب و ترس بر دلهاشان چيره گردد تا تصميم و اتحادشان براى جنگ با مؤمنان و ابطال كلمه حق از بين برود. ٢ فإمّا تثقفنّهم فى الحرب فشرّد بهم مَن خلفهم ١. الكبير ١٥/ ١٨٢- ١٨٣.* ٢. الميزان ٩/ ١١٣.
٤. فرماندهى نظامى جامعه ايمانى بر عهده رهبران الهى: خطاب كردن بهشخص پيامبر (ص) در اين آيه و آيه بعد به رغم تعميم حكم نسبت به ساير مؤمنان، حكايت از آن دارد كه فرماندهى نظامى جامعه ايمانى در اختيار پيامبر (ص) و رهبران دينى است. ١ فإمّا تثقفنّهم فى الحرب فشرّد بهم مَن خلفهم ١. راهنما ٦/ ٥٣٦.
٥. عبرتآموزى ديگران از سرنوشت پيمانشكنان، علت لزوم برخورد سخت و قاطع با آنان: جمله «لعلّهم يذّكّرون» تعليل براى «فشرّد بهم» است. ١ از اين رو، معناى آيه اين است كه برخورد سخت و قاطع باپيمانشكنان براى آن است تاديگران عواقب سوء پيمانشكنى و فسادانگيزى در زمين و دشمنى با كلمه حق را ببينند ٢ و از پيمانشكنى دست بردارند. ٣ هر چند امروزه نيز در جنگها اين شدت عمل و برخورد قاطع وجود دارد، امّا به قصد انتقام و در بند كردن انسان و دست يافتن به غنايم است، نه عبرتآموزى ديگران. ٤ فشرّد بهم مَن خلفهم لعلّهم يذّكّرون ١. راهنما ٦/ ٥٣٦.* ٢. الميزان ٩/ ١١٣.* ٣. الكبير ١٥/ ١٨٣.* ٤. المنار ١٠/ ٥١.