جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٤٠
وَ لَا تَكُونُواْ كالَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيارِهِم بَطَرًا وَ رِئَاءَ النَّاسِ وَ يَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ وَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ محِيطٌ (٤٧)
و مانند كسانى نباشيد كه از روى هواپرستى و غرور و خودنمايى در برابر مردم، از سرزمين خود [به سوى ميدان بدر] بيرون آمدند، و مردم را از راه خدا باز مىداشتند [و سرانجام شكست خوردند] و خداوند به آنچه عمل مىكنند، احاطه [و آگاهى] دارد.
ابوسفيان چون يقين كرد كه كاروان تجارى قريش را از خطر و دسترس مسلمانان رهانيده است، براى قريش پيام فرستاد كه بازگردند. ابو جهل گفت: به خدا سوگند كه باز نمىگرديم تا به بدر برسيم و سه روز در آنجا بمانيم و شتر نحر كنيم و طعام بخوريم و شراب بنوشيم و خوانندگان برايمان بخوانند تا عرب با خبر شود و همواره از ما بهراسد. مشركان به بدر آمدند، امّا به جاى شراب، جامهاى مرگ را نوشيدند و به جاى خوانندگان، نوحهگران برايشان نوحهگرى كردند. ١ اين آيه به چگونگى خروج سپاه قريش براى حضور در منطقه بدر و جنگ با مسلمانان اشاره مىكند و مسلمانان را از آن برحذر مىدارد. ٢ ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٤٣.* ٢. المنار ١٠/ ٢٧.
١. لزوم پرهيز مجاهدان از حالت طغيان و سرمستى به هنگام خروج براى جهاد: «بطر» به معناى حالت طغيان و سرمستى در نعمت است و مقابل آن حالت شكر است. هرگاه نعمتهاى الهى بر بندهاى زياد شد و او آنها را در راه رضاى الهى به كار گرفت و دانست كه نعمتها از خداست، شكر نعمت را به جا آورده است و هرگاه آنها را وسيله فخرفروشى بر ديگران وباليدن بر مردم قرار داد، در آن طغيان كرده است. ١ خداوند در اين آيه مجاهدان را از اينكه مانند مشركان از قدرت سرمست باشند و در آن طغيان كنند، منع مىكند. از اين رو، مجاهدان در راه خدا بايد قدرت خود را نعمتى الهى بدانند و خداوند را به خاطر آن شكر و سپاس گويند.
و لا تكونوا كالذين خرجوا من ديارهم بطراً ١. الكبير ١٥/ ١٧٣.