جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٠٤
از اين رو، جمله ياد شده، تفريع و نتيجه آيههاى قبل است كه متضمن انواع امدادهاى غيبى به مجاهدان بدر بود. ١ فلم تقتلوهم و لكنّ اللّه قتلهم و ما رميت اذ رميت و لكنّ اللّه رمى ١. الميزان ٩/ ٣٨- ٣٩.
٢. بيان نقش امدادهاى غيبى در پيروزى مجاهدان در جنگ بدر، زمينهساز پرهيز آنان از غرور: از اهداف آيه مورد بحث كه پيروزى مؤمنان را برخاسته از اراده خداوند [و امداد و نصرت الهى] دانسته، اين است كه پيكارگران بدر پيروزى را نعمتى از جانب خداوند بدانند و از قدرت خويش نشمارند تا به غرور و اعجاب مبتلا نگردند. ١ فلم تقتلوهم ... و لكنّ اللّه رمى ١. راهنما ٦/ ٤٤٤.
٣. منافات نداشتن انتساب جهاد مجاهدان به خداوند با انتساب آن به خودشان: دليل اينكه كشتن و پاشيدن سنگريزه را از مؤمنان و پيامبر نفى كرد [با اينكه مشركان به دست مجاهدان كشته شدند و سنگريزه به دست پيامبر پاشيده شد] اين است كه با اسناد اين امور به سببى الهى و غير عادى، عنايت خود را برساند و اين با اسناد اين امور به اسباب ظاهرى و طبيعى و اينكه مؤمنان مشركان را كشتند و پيامبر به صورت آنان ريگ پاشيد، منافات ندارد. ١ همچنين معلوم مىشود كه انسان در انجام افعال، نه از استقلال كامل برخوردار است و نه مجبور به انجام افعال خويش مىباشد. ٢ فلم تقتلوهم ... و لكنّ اللّه رمى ١. الميزان ٩/ ٣٨- ٣٩.* ٢. راهنما ٦/ ٤٤٤.
٤. پيروزى مجاهدان در جنگ بدر، موهبتى الهى: جمله «و ليبلى الله ...» براى بيان غايت است كه بر جملهاى محذوف عطف شده است و تقدير آن اين است: «انّما فعل الله مافعل من قتلهم و رميهم لمصالح عظيمة و ليبلى الله ...». ١ ضمير در «منه» به خداوند يا به پيروزى برمىگردد و جمله «ليبلى الله منه بلاء حسنا» به معناى «لينعم عليهم به نعمة حسنة» است. از اين رو، معناى آيه اين است كه خداوند اين كارها را انجام داد (مشركان را كشت و به صورتشان خاك پاشيد) تا به مؤمنين نعمتى نيكو عطا