جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٧٨
مىكرديد، به سوى ما مىآمديد. در اين هنگام ميان دو نفر از انصار مشاجره درگرفت و به همين دليل، آيه نازل شد. ٢ ١. الكبير ١٥/ ١١٥.* ٢. مجمع البيان ٣- ٤/ ٧٩٦- ٧٩٧.
١. اختلاف و سؤال مجاهدان در باره حكم غنايم جنگى: واژه «انفال» جمع «نَفَل» و آن به معناى زيادى بر چيزى است.
نافله را از آن جهت نافله گفتهاند كه افزون بر فريضه است. به غنايم جنگى نيز از آن جهت كه بر پيروزى- كه غالباً در جنگها، تنها مقصود است- زيادى است، انفال گفته مىشود. در اين آيه از چند جهت اختلاف است: نخست، در قرائت كه برخى آن را «يسئلونك الانفال» قرائت كرده و حرف «عن» را در قرائت مشهور زائده دانستهاند.
دوم، در اينكه مراد از انفال چيست؟ برخى گفتهاند كه منظور غنايم جنگى است. عدهاى معتقدند كه مراد، تنها، غنايم جنگ بدر است و بعضى بر آناند كه مقصود، فىء است.
آنچه از سياق استفاده مىشود اين است كه اوّلا، برخى در مسأله انفال اختلاف داشتند، سپس به پيامبر (ص) مراجعه كردند تا از ايشان حكم آن را بپرسند و با جوابى كه مىشنوند، اختلافشان رفع گردد. اين معنا، قرائت مشهور را تأييد مىكند؛ زيرا سؤال هرگاه با «عن» متعدى شود به معناى استعلام حكم و خبر است. ثانياً، انفال هر چند به حسب مفهوم عام است و شامل غنيمت و فىء، هر دو، مىشود، امّا مورد آيه، انفال به معناى غنايم جنگى است؛ چيزى كه هست نه فقط غنايم جنگ بدر بلكه مطلق غنايم؛ زيرا نزاع مجاهدان از آن جهت بود كه در جهاد غنايمى از دشمنان دين گرفته شده است. عبارت «يسئلونك عن الانفال» به انضمام قرائن سياق مىرساند كه پرسشگران گمان مىكردند مالك غنايماند. اختلافى كه داشتند يا اين بود كه مالك آن كدام گروه است يا چگونه مالك آن مىشوند و چگونه ميان آنان تقسيم مىشود و يا هر دو. ١ يسئلونك عن الانفال ١. الميزان ٩/ ٥- ٩.
٢. دست يافتن مجاهدان به غنايمى چشمگير در جنگ بدر: حساس شدن مسلمانان نسبت به انفال و غنايم جنگى و