جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢١٥
وَ إِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُواْ بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلىَ الرَّسُولِ وَ إِلىَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنهُمْ وَ لَوْ لَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطنَ إِلَّا قَلِيلًا (٨٣)
و چون خبرى [حاكى] از ايمنى يا وحشت به آنان برسد، انتشارش دهند؛ و اگر آن را به پيامبر و اولياى امر خود ارجاع كنند، قطعاً از ميان آنان كسانى هستند كه [مىتوانند درست و نادرست] آن را دريابند، و اگر فضل خدا و رحمتِ او بر شما نبود، مسلّماً جز [شمارِ] اندكى، از شيطان پيروى مىكرديد.
همچون آيات گذشته، در اين آيه نيز اين اختلاف وجود دارد كه مراد منافقاناند يا مسلمانان سستايمان. ١ ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ١٢٦.
١. انتشار شايعات و اخبار نادرست به وسيله منافقان يا مسلمانان سستايمان: واژه «اذاعه» مصدر فعل «اذاعوا» و به معناى «اشاعه» و «انتشار دادن» است. نيز مراد از «أمر» در جمله «اذا جاءهم امر ...» شايعاتى است كه كافران و جاسوسان آنان به منظور ايجاد اختلاف در ميان مؤمنان ساخته و پرداخته مىكردند و مسلمانان سستايمان [و بنا بر قول ديگر، منافقان] بدون تدبّر و آگاهى آنها را منتشر مىنمودند كه در نتيجه، موجب سستى اراده مؤمنان مىشد. ١ واذا جاءهم امر منالامن اوالخوف اذاعوا به ١. الميزان ٥/ ٢١.
٢. انواع شايعات و اخبار نادرست: عبارت «من الامن أو الخوف» بيان كننده نوع شايعات و اخبار نادرستى است كه كافران آنها را مىپراكندند. «أمن» به شايعاتى اشاره دارد كه موجب احساس امنيت از هجوم دشمن مىشود يا حاكى از پيروزى مسلمانان است و موجب امنيت خاطر آنان مىگردد. مراد از «خوف» نيز