آنچه به پيامبر پاسخ داده بودند (كار ما اطاعت است) يا غير از چيزى كه پيامبر به آنان گفته بود (امر به جهاد) تدبير مى‌كردند و اين كنايه از آن است كه اينان شبانه تصميم به مخالفت با پيامبر (ص) مى‌گيرند. ٢ فاذا برزوا من عندك بيّت طائفة منهم غير الذى تقول‌ ١. راهنما ٣/ ٤٨٨.* ٢. الميزان ٥/ ١٨- ١٩.
٣. توطئة منافقان بر ضد پيامبر (ص) در مدينه ١: اگر مراد آيه منافقان باشد، جمله «فاذا برزوا من عندك بيّت ...» كنايه از توطئه آنان بر ضد پيامبر (ص) و كارشكنى در امر جهاد است.
فاذا برزوا من عندك بيّت طائفه منهم غيرالذى تقول‌ ١. راهنما ٣/ ٤٨٨؛ نمونه ٤/ ٢٦- ٢٧.
٤. تهديد منافقان توطئه‌گر يا مسلمانان سست‌ايمانِ متخلفِ از جهاد، از سوى خداوند: جمله «واللّه يكتب ما يبيّتون» افزون بر بيان اينكه اعمال آدميان ثبت مى‌شود، كنايه از تهديد مخالفان و توطئه‌گران و مؤاخذه آنان نيز مى‌باشد. ١ واللّه يكتب ما يبيّتون‌ ١. راهنما ٣/ ٤٨٩.
٥. پيامبر (ص)، مأمور اعراض يا گذشت از منافقان يا مسلمانان متخلف از جهاد و توكل بر خداوند: خداوند متعال در پايان آيه از پيامبر (ص) مى‌خواهد كه از مسلمانان سست‌ايمان اعراض و دورى كند و بر خدا توكل نمايد. ١ برخى گفته‌اند: خداوند از پيامبر (ص) مى‌خواهد كه كار (توطئه شبانه) منافقان را مخفى بدارد و نام آنها را آشكار نسازد تا اسلام به طور كامل استقرار يابد. ٢ اين احتمال در باره مسلمانان سست‌ايمان نيز مى‌رود؛ بدين معنا كه پيامبر (ص) مأمور مى‌شود نسبت به آنان مدارا كند. ٣ فأعرض عنهم و توكّل على اللّه و كفى باللّه وكيلًا ١. الميزان ٥/ ١٩.* ٢. مجمع البيان ٣- ٤/ ١٢٤؛ الكبير ١٠/ ١٩٥.* ٣. راهنما ٣/ ٤٨٩.
فرمانده كل قوا (پيامبر):
اطاعت از ١؛ تمّرد از ٢؛ توطئه بر ضد ٣ متخلفان از جهاد:
نفاق ١؛ چاره‌انديشى ٢؛ تهديد ٤؛ اعراض از ٥؛ مدارا با ٥ منافقان:
توطئه ٣؛ تهديد ٤؛ اعراض از ٥؛ مدارا با ٥