داشتن پيامبر (ص)، براى پيروزى آنان كافى است. ٢ أو لمّا اصابتكم ... قلتم أنّى هذا ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٧٦؛ الكبير ٩/ ٨١.* ٢.
المنار ٤/ ٢٢٥.
٤. سستى، اختلاف و نافرمانى، عامل شكست پيكارگران مسلمان در جنگ احد: خداوند در پاسخ به تعجب و پندار نادرست مسلمانان به پيامبر مى‌فرمايد: «بگو خودتان باعث اين شكست شديد و با دست خود (سستى، اختلاف و نافرمانى از فرمانده يعنى پيامبر) رمز موفقيت و سبب پيروزى را از بين برديد» ١.
در اينكه مراد از نافرمانى مسلمانان در جنگ احد چيست، چند قول است: يك- رأى پيامبر بر ماندن در مدينه بود، امّا بسيارى مخالفت كردند. دو- پيامبر عده‌اى را براى حفاظت [از تنگه كوه عينين‌] برگزيد و مأمور كرد، اما آنان جايگاه خود را رها كردند و در پى جمع غنيمت برآمدند.
سه- با آنكه حكم اسراى مشرك جنگ بدر قتل بود و پيامبر به مسلمانان فرمود: اگر فديه بگيريد و آنان را آزاد كنيد، در آينده به تعداد كشته‌هاى آنان، كشته خواهيد داد، مسلمانان در پاسخ گفتند: ما از آنان فديه مى‌گيريم و از آن بهره‌مند مى‌شويم و اگر در آينده كشته شويم، شهيد خواهيم بود. ٢ قل هو من عند انفسكم‌ ١. الميزان ٤/ ٥٩.* ٢. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٧٦- ٨٧٧.
٥. اميد آفرين بودنِ توجه به قدرت الهى: جمله «إن اللّه على كل شى‌ء قدير» به اين معناست كه اگر چه خداوند شما را در جنگ احد به دليل نافرمانى‌تان پيروز نكرد، امّا بعد از اين بر پيروز كردن شما تواناست ١؛ البته اگر صبر كنيد و پايدارى ورزيد. ٢ إنّ اللّه على كل شى‌ء قدير ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٧٧.* ٢. الكبير ٩/ ٨٢.
پيروزى:
اميد به ٥ تقويت روحيه:
عوامل ١ تمرّد:
آثار ٤ جنگ احد:
شكست مسلمانان در ٣