١. رحمت الهى، سبب نرمخويى پيامبر (ص) در جنگ احد: با آنكه برخى مسلمانان در جنگ احد، از فرمان پيامبر (ص) سرپيچى و از ميدان نبرد فرار كردند، پيامبر با آنان به نرمى رفتار كرد و آنان را سرزنش و توبيخ نكرد. ١ تقديم «بما رحمة من الله» بر «لنت» نشان مى‌دهد كه نرمخويى پيامبر (ص)، تنها، از لطف و رحمت الهى سرچشمه مى‌گرفت. ٢ فبما رحمة من اللّه لنت لهم‌ ١. المنار ٤/ ١٩٩.* ٢. راهنما ٣/ ١٤٢.
٢. تندخويى و سخت‌دلى فرمانده، موجب آزردگى و پراكندگى پيكارگران: نرمخويى پيامبر (ص) فراريان جنگ احد را دوباره پيرامون ايشان گرد آورد ١ و اگر پيامبر در گفتار، تندخو و در عمل، سخت‌دل بود، مسلمانان به دليل ترس و شرم از فرار از جنگ، از گرد او پراكنده مى‌شدند. از اين رو، نرمخويى پيامبر از صفاتى بود كه مانع طمع‌ورزى دشمن در ايشان و مسلمانان مى‌شد. ٢ و لو كنت فظّاً غليظ القلب لانفضّوا من حولك‌ ١. راهنما ٣/ ١٤٣.* ٢. الكبير ٩/ ٦٤.
٣. جرم و گناه بودن فرار از جنگ: امر «فاعف عنهم» به اين معناست كه اى پيامبر! فرار فراريان جنگ احد را ببخشاى و امر «استغفر لهم» به‌اين معناست كه به خاطر ارتكاب گناه فرار از جنگ، از خداوند براى آنان آمرزش بخواه. ١ از اين رو، معلوم مى‌شود كه فرار از جنگ، هم جرم است و هم گناه.
فاعف عنهم و استغفر لهم‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٦٩.
٤. پيكارگران راه خدا، مشمول مغفرت الهى: خداوند متعال افزون بر بخشايش فراريان جنگ احد در آيات پيشين [: و لقد عفا الله عنهم‌]، در اين آيه نيز از پيامبر مى‌خواهد كه بى‌درنگ از جرم آنان درگذرد و آمرزش گناهانشان را از او بخواهد و اين، نهايت و كمال رحمت الهى را به مسلمانان [از جمله پيكارگران‌] مى‌رساند. ١ فاعف عنهم و استغفرلهم‌ ١. الكبير ٩/ ٦٥.
٥. مشورت با نيروها از وظايف فرماندهان: جمله «و شاورهم فى الامر» روش پيامبر (ص) را در مشورت با مسلمانان تأييد و امضا مى‌كند؛ روشى كه حضرت‌