٥. برخورد منافقانه پيكارگران دنياطلب احد با پيامبر (ص): پيكارگران سست ايمان و دنياطلب جنگ احد، همه آنچه را در دل داشتند، براى پيامبر اظهار نمى‌كردند؛ زيرا از اينكه در صف كافران درآيند، هراس داشتند. ١ خداوند آنان را به خاطر اين برخورد منافقانه سرزنش مى‌كند و آنچه را در دل دارند، آشكار مى‌كند.
يخفون فى انفسهم ما لا يبدون لك‌ ١. نمونه ٣/ ١٣٣؛ راهنما ٣/ ١٢٨- ١٢٩.
٦. تبليغات منفى پيكارگران دنياطلب در جنگ احد: پيكارگران دنياطلب انكار نصرت و يارى الهى را- كه به صورت سؤال مطرح كرده بودند- در قالب اين استدلال نادرست بيان كردند كه اگر نصرت و پيروزى براى ما بود، در اين جنگ كشته نمى‌داديم. از آنجا كه اين سخن، ترجيح كفر بر اسلام بود، آن را از پيامبر پنهان مى‌داشتند. ١ اگر اين سخن و استدلال را منافقانى كه در جنگ احد شركت نكردند، گفته باشند، مفهوم آيه اين است كه منافقان اين گونه تبليغ مى‌كردند كه اگر پيامبر به سخن ما گوش داده و از مدينه خارج نشده بود، در اين جنگ كشته نمى‌داديم. ٢ يقولون لو كان لنا من الامر شى‌ء ما قُتلنا هاهنا ١. الميزان ٤/ ٤٩.* ٢. الكبير ٩/ ٤٩.
٧. شهادت پيكارگران احد، تقدير الهى: خداوند متعال در پاسخ به تبليغات منفى پيكارگران سست‌ايمان مى‌فرمايد:
«كشته شدن در نبرد احد چنان كه شما پنداشته‌ايد دليل باطل بودن و شكست شما نيست، بلكه قضاى الهى- كه گريزى از آن نيست- بر اين جارى شد كه اين پيكارگران در اينجا به شهادت برسند و اگر شما هم براى جنگ بيرون نمى‌آمديد، باز كسانى كه شهادت مقدّرشان بود، در اينجا به شهادت مى‌رسيدند». ١ اگر اين سخنان در پاسخ به تبليغات منافقان معروف باشد، معناى آيه اين است كه اى منافقان! اگر در خانه‌هايتان بنشينيد و از جهاد سر باز زنيد، مؤمنانى كه جهاد بر آنان واجب شده، با صبر و به اميد ثواب الهى به جنگ خواهند رفت و در راه خدا، مى‌كشند و كشته مى‌شوند. به سخن‌