جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٦
٣. توجه به سنت الهى ناپايدارىِ پيروزىها و شكستها در جنگ، عامل تقويت روحى مجاهدان: سنت الهى دست به دست گشتن ايام (پيروزىها و شكستها) تعليل ديگرى براى آيه قبل [: و لا تهنوا ...] است. ١ از اين رو، معناى آيه اين است:
اينك كه دريافتيد دست به دست گشتن پيروزىها از سنن الهى است، نبايد در امر جهاد سستى بورزيد وبراى آسيبهاى وارد شده بر خودتان، اندوهگين شويد. ٢ و تلك الايام نداولها بين النّاس ١. الميزان ٤/ ٢٨.* ٢. المنار ٤/ ١٤٨.
٤. ظهور ايمان پيكارگران، از اهداف سنت الهى ناپايدارىِ شكستها و پيروزىها در جنگ: واو عاطفه در جمله «و ليعلم ...» آن را به جملهاى كه محذوف است، عطف مىكند و حذف آن براى فهماندن اين حقيقت است كه سنت «مداوله» مصلحتهاى زيادى دارد كه شما از فهم آنها ناتوانيد. از جمله مصالحى كه براى مؤمنان قابل فهم است، ظهور ايمان پيكارگران است. مراد از جمله «و ليعلم الذين آمنوا»، ظهور ايمان مؤمنان پس از پنهان بودن آن است وگرنه، خداوند به همه چيز از جمله احوال مؤمنان آگاه است و از آنجا كه ظاهر شدن ايمان با سنت اسباب و مسببات تحقق مىيابد، بايد خداوند حوادثى را به وجود آورد تا ايمان مؤمنان ظهور يابد. ١ برخى گفتهاند مراد اين است كه خداوند مؤمنان را با استقامت در جهاد و پايدارى در اسلام از مدعيان ايمان متمايز كند. ٢ تلك الايام نداولها بين النّاس و ليعلم الذين آمنوا ١. الميزان ٤/ ٢٨- ٢٩.* ٢. الكبير ٩/ ١٧؛ مجمع البيان ١- ٢/ ٨٤٤.
٥. گرامى داشتن برخى پيكارگران با شهادت، از اهداف سنت الهى ناپايدارىِ شكستها و پيروزىها در جنگ: محتمل است «شهداء» به معناى كشته شدگان در راه خدا باشد. ١ ازاينرو، معناى آيه اين است: از ديگر مصالح و فوائد مترتب بر سنت الهى ناپايدارىِ شكستها و پيروزىها در جنگ، اين است كه خداوند متعال گروهى از پيكارگران احد را با دادن توفيق شهادت گرامى بدارد ٢؛ زيرا برخى در جنگ بدر حضور نداشتند و آرزوى جهاد و