سستى و ترس، تصميم گرفتند از رويارويى با مشركان سر باز زنند و به مدينه بازگردند. ١ اذ همّت طائفتان منكم أن تفشلا ١. الميزان ٤/ ٦.
٢. لزوم يادآورى و تحليل نبردهاى گذشته و عبرت‌آموزى از آنها: اگر «اذ» متعلق به فعل محذوف «اذكر» باشد، آيه بر لزوم يادآورى و تحليل نبردهاى گذشته با هدف عبرت‌آموزى از آنها دلالت مى‌كند. ١ اذ همّت طائفتان منكم أن تفشلا ١. راهنما ٣/ ٤٢.
٣. لزوم تأثير ناپذيرى مجاهدان از جنگ روانى دشمن: جمله «واللّه وليّهما» در واقع تذكرى به مؤمنان و معتقدان به ولايت الهى است كه در حوادث دشوار [مانند جنگ‌] ولايت و حمايت الهى را فراموش نكنند و به عناصرى همچون عبدالله بن ابى كه درصدد ايجاد سستى و دلهره در بين‌آنان است، گوش فرا ندهند. ١ اذ همّت طائفتان منكم أن تفشلا واللّه وليّهما ١. راهنما ٣/ ٤٣.
٤. پذيرش ولايت الهى، مانع ازسستى وترس در ميدان نبرد: جمله «واللّه وليّهما» حال از جمله قبل است و معنايش اين است كه آن دو گروه، با آنكه خداوند ياورشان بود، سستى كردند و ترسيدند و براى مؤمنان كه معتقد به ولايت الهى‌اند، شايسته نيست كه در ميدان نبرد سستى كنند و از دشمن بهراسند. ١ بنابراين، پذيرش ولايت الهى و اعتقاد به آن، مانع از هر گونه سستى در راه انجام وظايف الهى [از جمله نبرد با دشمن‌] مى‌گردد. ٢ اذ همّت ... واللّه وليّهما ١. الميزان ٤/ ٦؛ الكبير ٨/ ٢٠٧.* ٢. راهنما ٣/ ٤٣.
٥. يارى خداوند، علت از بين رفتن سستى و ترس برخى پيكارگران احد: جمله «اذ همت» مى‌رساند كه آن دو گروه قصد سستى داشتند، اما از اين كار منصرف شدند و به جنگ پرداختند. ظاهراً جمله «واللّه وليّهما» علت انصراف آنان را بيان مى‌كند. ١ به سخن ديگر، از آنجا كه خداوند متعال ولىّ مؤمنان است، آن دو گروه را از تصميم بازگشت منصرف كرد و اگر اين توفيق الهى شامل حال آنان نمى‌شد، از تاريكىِ گناه آن رهايى نمى‌يافتند. ٢ اذ همّت ... واللّه وليّهما ١. راهنما ٣/ ٤٣.* ٢. الكبير ٨/ ٢٠٧.