لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُواْ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فىِ الْأَرْضِ يحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِيماهُمْ لَا يَسَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَ مَا تُنفِقُواْ مِنْ خَيرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ (٢٧٣)
[اين صدقات‌] براى آن [دسته از] نيازمندانى است كه در راه خدا فرو مانده‌اند، و نمى‌توانند [براى تأمين هزينه زندگى‌] در زمين سفر كنند؛ از شدت خويشتن دارى، فرد بى‌اطلاع، آنان را توانگر مى‌پندارد. آنها را از سيمايشان مى‌شناسى. با اصرار، [چيزى‌] از مردم نمى‌خواهند و هر مالى [به آنان‌] انفاق كنيد، قطعاً خدا از آن آگاه است.
اين آيه در باره «اصحاب صفّه» نازل شده است؛ نزديك به چهارصد مهاجر تنگدست كه در مدينه نه مسكنى داشتند و نه خويشاوندى. اينان در مسجد اقامت گزيده بودند، قرآن مى‌آموختند، روزه مى‌گرفتند و در همه سريه‌ها و غزوه‌ها شركت مى‌جستند. ١ از آنجا كه از مسجد به صفه (سكوى بزرگ بيرون مسجد) انتقال يافتند، به «اصحاب صفّه» شهره گشتند. ٢ ١. مجمع‌البيان ١- ٢/ ٦٦٦؛ الكبير ٧/ ٧٩.* ٢. نمونه ٢/ ٢٦٥.
١. تأمين مالى رزمندگان، وظيفه جامعه اسلامى: مراد از عبارت «الذين احصروا فى سبيل الله» مجاهدانى‌اند كه خود را وقف جهاد با دشمن نموده بودند؛ زيرا اولًا «فى سبيل الله» در عرف قرآن مختص به جهاد است و ثانياً، جهاد در آن زمان واجب بود و لاجرم عده‌اى مى‌بايست خود را وقف جهاد نمايند. از اين رو، خداوند متعال تأمين مالى مجاهدان را از موارد مصرف انفاق ذكر كرد تا از يك سو فقرشان زائل گردد و از ديگر سو، با تقويت آنان، اسلام نيز تقويت گردد. ١ همچنين‌