خيانت و پيمانشان را نقض كنند و ديدى آثار پيمان‌شكنى‌شان آشكار گشت، تو نيز عهدشان را نزدشان بينداز و آن را لغو كن. ٣ و إمّا تخافنّ من قوم خيانة فانبذ اليهم‌ ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٤٩.* ٢. راهنما ٦/ ٥٣٧.* ٣. الميزان ٩/ ١١٣.
٢. لزوم آگاه كردن دشمن از الغاى پيمان منعقد شده با آنان و خوددارى از آغاز جنگ بدون آن: «على سواء» حال براى ضمير در «فانبذ» و ضمير در «اليهم» ١ و بدين معناست كه تو و دشمن در علم به الغا و نقض پيمان مساوى باشيد و آن به اين است كه الغاى پيمان به آنان اعلام شود.
از اين رو، معناى آيه اين است كه اى پيامبر، پس از الغاى پيمان منعقد شده با دشمن، به آنان اعلام كن كه پيمانشان را لغو كرده‌اى و پيش از اعلام، با آنان وارد جنگ مشو تا تو را به خيانت متهم نسازند. ٢ اعلام لغو پيمان در صورتى لازم است كه دشمن، خود، آشكارا پيمان را نقض نكرده باشد؛ چنان كه پيامبر (ص) هنگامى كه قريش با كشتن افرادى از قبيله خزاعه (هم‌پيمان پيامبر) پيمان حديبيه را آشكارا نقض كرد، بدون اعلام رهسپار فتح مكه شد. ٣ و إمّا تخافنّ من قوم خيانة فانبذ اليهم على سواء ١. راهنما ٦/ ٥٣٧.* ٢. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٥٠.* ٣. الكبير ١٥/ ١٨٣.
٣. تصميم بر الغا و اعلان بى‌اعتبارى معاهدات امضا شده با كافران، در اختيار پيامبر و رهبران جامعه اسلامى: ١ از آنجا كه خطاب آيه در الغاى پيمان منعقد شده با كافران در صورت ظهور نشانه‌هايى دالّ بر نقض پيمان توسط آنان و نيز اعلام آن به آنان، به پيامبر (ص) است، معلوم مى‌شود تصميم‌گيرى در اين امور در اختيار ايشان و رهبران جامعه اسلامى‌است.
و إمّا تخافنّ من قوم خيانة فانبذ اليهم على سواء ١. راهنما ٦/ ٥٣٧.
٤. جنگ با دشمن بدون اعلام لغو پيمان، عملى خيانت‌آميز: جمله «إن اللّه لا يحبّ الخائنين» تعليل جمله «فانبذ اليهم على سواء» است. از اين رو، معناى آيه اين است كه اى پيامبر، اگر با دشمن بدون اعلام الغاى پيمان وارد جنگ بشوى، دچار