نسبت به بندگان مؤمن است. ١ ذلك بما قدّمت ايديكم و أن اللّه ليس بظلّام للعبيد ١. راهنما ٦/ ٥٢٢.
جنگ بدر:
كافران:
كيفر ١، ٢ مؤمنان:
ظلم به ٢ الَّذِينَ عاهَدتَّ مِنهُمْ ثمَّ يَنقُضُونَ عَهْدَهُمْ فىِ كُلِ مَرَّةٍ وَ هُمْ لَا يَتَّقُونَ (٥٦)
كسانى از آنها (كافران) كه با آنان پيمان بسته‌اى، سپس پيمان خود را هر بار مى‌شكنند و هيچ پروا نمى‌كنند.
اين آيه و دو آيه پس از آن بر يهوديانى كه در مدينه و اطراف آن زندگى مى‌كردند، قابل انطباق است. پيامبر (ص) پس از هجرت به مدينه با آنان پيمان بست كه به او آسيب نرسانند، به او نيرنگ و حيله نزنند و دشمنى را بر ضد او يارى نكنند و در مقابل، بر دين خود پايبند باشند و از امنيت جانى برخوردار گردند. يهوديان اين پيمان را بارها شكستند. ١ برخى گفته‌اند كه مراد آيه، يهوديان بنى‌قريظه است كه در جنگ احزاب پيمان خود را نقض و مشركان را با سلاح بر ضد پيامبر (ص) يارى كردند. ٢ ١. الميزان ٩- ١١١.* ٢. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٤٩.
١. يهوديان پيمان‌شكن، از بدترين جنبندگان روى زمين: آيه «الذين عاهدت ...» نسبت به آيه قبل يعنى «إن شرّ الدوابّ عنداللّه الذين كفروا فهم لا يؤمنون» يا عطف بيان است يا بدل بعض از كل؛ بنا بر اينكه واژه «من» در «منهم» براى تبعيض باشد. ١ بر اين اساس، از مجموع دو آيه‌