جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٤
٢. تشريع جهاد: از سياق اين آيه و پنج آيه پس از آن استفاده مىشود كه اين آيات يكباره و با هم نازل شده است و همه يك هدف را دنبال مىكند و آن، فرمان جنگ براى اولين بار با مشركان مكه است.
همچنين عبارت «الذين يقاتلونكم» به معناى اشتراط جنگ با جنگ نيست. به سخن ديگر، مراد از اين عبارت اين نيست كه اگر با شما جنگيدند، شما هم با آنان بجنگيد.
نيز اين عبارت قيد احترازى نيست تا معناى آيه اين باشد كه تنها با مردان بجنگيد و از جنگيدن با زنان و كودكان و پيران خوددارى ورزيد؛ زيرا جنگ با كسانى كه قدرت بر جنگيدن ندارند، بىمعناست. اگر اين چنين بود، بايد بفرمايد: زنان و كودكان را نكشيد.
بنا بر ظاهر آيه، مراد از «يقاتلونكم» بيان حال و وصف دشمن است و مراد از جمله «الذين يقاتلونكم»، كسانىاند كه حال و وصفشان، جنگ با مسلمانان است و كسانى كه در مكه چنين حالى را داشتهاند، مشركان مكه بودهاند. بنابراين، سياق اين آيه، سياق آيه ٣٩ سوره حج [: اذن للذين يقاتلون ...] است و بر اذن ابتدايى جهاد با مشركان دلالت دارد؛ بدون اينكه مقيد به شرطى شده باشد. ١ و قاتلوا فى سبيل اللّه الذين يقاتلونكم ١. الميزان ٢/ ٦٠.
٣. در راه خدا بودن، ملاكِ ارزش جهاد و دفاع: قيد «فى سبيل الله» بيانگر آن است كه هدف پيكارگران مؤمن از جهاد و دفاع بايد اقامه دين و اعلاى كلمه توحيد باشد. چنين جنگى عبادت است و بايد با نيّت كسب رضاى الهى و تقرّب به خداوند متعال انجام گيرد، نه استيلاى بر اموال و ناموس مردم. ١ و قاتلوا فى سبيل اللّه ١. الميزان ٢/ ٦١.
٤. دفاعى بودن جنگ در اسلام: از آنجا كه قتال به معناى آن است كه شخص قصد كشتن كسى را بكند كه او قصد كشتن وى را دارد و نيز در راه خدا بودن آن به اين است كه هدف آن اقامه دين و كلمه توحيد باشد، درمىيابيم كه جنگ در اسلام جنبه دفاع دارد. اسلام به وسيله جنگ و جهاد از حقّ مشروع آدميان دفاع مىكند؛ حقى كه فطرت سليم هر انسانى آن را براى انسانيّت قائل است. بنابراين، [جنگ در اسلام گرچه ابتدايى دفاع است] و دفاع محدود به زمانى است كه حوزه اسلام مورد هجوم قرار گيرد و تعدى و تجاوز، خروج از حد است.