جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٣٦
سرنوشت آنان در جنگ يكى از دو چيز است؛ پيروزى بر دشمن و اهتزاز پرچم اسلام و يا شهادت در راه خدا و ورود به رحمت الهى و مجاورت اولياى مقرّب خداوند. ٣ واذكروا اللّه كثيراً ١. راهنما ٦/ ٥٠٨.* ٢. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٤٢.* ٣. الميزان ٩/ ٩٤- ٩٥.
٤. فلسفه لزوم مداومت ياد خدا در ميدان جنگ: دليل اينكه خداوند واژه «ذكر» را به «كثير» مقيّد نمود اين است كه هرگاه براى مجاهدان صحنههايى- كه آنان را به دوستى زندگى زودگذر دنيا و برخوردارى از زخارف و زيبايىهاى ظاهرى و فريبنده آن سوق مىدهد- و نيز وسوسههاى نفسانى- كه از سوى شيطان القا مىشود- نمايان شد و رخ داد، با مداومت بر ياد خدا، روح تقوا را هر لحظه در دلهاى خود تجديد كنند. ١ واذكروا اللّه كثيراً ١. الميزان ٩/ ٩٥.
٥. استقامت در برابر دشمن و مداومت بر ياد خدا در ميدان نبرد، از عوامل معنوى پيروزى: «لعلكم» افزون بر اينكه متعلق به «اذكروا اللّه» است، مىتواند متعلق به «فاثبتوا» نيز باشد. در اين صورت، مراد از «فلاح»، پيروزى در جنگ است. ١ به سخن ديگر، اميدوارىِ مستفاد از «لعلكم» مربوط به هر دو امر «فاثبتوا» و «اذكروا اللّه» است و اين بدان معناست كه استقامت در برابر دشمن و ياد كردن خدا، از اسباب و عوامل معنوى پيروزى در جنگ است. ٢ يا ايها الذين آمنوا ... فاثبتوا واذكروا اللّه كثيراً لعلّكم تفلحون ١. راهنما ٦/ ٥٠٨.* ٢. المنار ١٠/ ٢٢.
٦. استقامت در برابر دشمن و مداومت بر ياد خدا در ميدان نبرد، موجب رستگارى مجاهدان: ممكن است «فلاح»، رستگارى و رسيدن به ثواب در قيامت را نيز شامل شود. ١ در اين صورت، استقامت و ياد خدا در ميدان نبرد، موجب فلاح و رستگارى مجاهدان در آخرت مىشود. تعبير به «لعلكم تفلحون»- كه مفيد قطعيّت رستگارى در آخرت نيست- براى آن است كه اگر جهاد براى انجام فرمان الهى باشد، موجب پيروزى يا شهادت است و اگر