جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٣٥
كار مىرود. «فئه» به معناى جماعت و گروه جنگجويان و مراد از آن در اينجا، كافران حربى يا باغيان است. ١ «ثبات» نيز مقابل زوال و در اينجا مقابل فرار از برابر دشمن است. ثبات اعم از صبر است كه در آيه بعد بدان اشاره مىشود. عبارت «فاثبتوا» امر به مطلق استقامت در برابر دشمن و فرار نكردن از مقابل اوست. ٢ وجوب استقامت در اين آيه منافاتى با آيه ١٦ سوره انفال- كه عقب نشينى از برابر دشمن را به منظور نبردى مجدد [: متحرّفاً لقتال] و يا پيوستن به همرزمان [: متحيّزاً الى فئة] جايز مىداند- ندارد؛ زيرا گاه استقامت در جنگ، تنها، با اين دو شيوه عقبنشينى حاصل مىشود. ٣ يا ايها الذين آمنوا اذا لقيتم فئة فاثبتوا ١. المنار ١٠/ ٢١.* ٢. الميزان ٩/ ٩٤.* ٣. الكبير ١٥/ ١٧١.
٢. استقامت در برابر دشمن، لازمه ايمان واقعى به خداوند: در اين آيه، مؤمنان مورد خطاب قرار گرفتهاند و اين نشان مىدهد كه لازمه ايمان، ثبات قدم است؛ ١ بدين معنا كه از نشانههاى بارز ايمان، ثبات قدم در همه زمينهها به ويژه در پيكار با دشمنان حق است. ٢ يا ايها الذين آمنوا اذا لقيتم فئة فاثبتوا ١. نور ٤/ ٣٤٨.* ٢. نمونه ٧/ ١٩٤.
٣. لزوم ياد كردن مداوم خدا به هنگام رويارويى و جنگ با دشمن: «اذكروا الله» عطف بر «فاثبتوا» است كه در حقيقت، جواب شرط «اذا لقيتم» خواهد بود.
بنابراين، مقصود، زياد ياد كردن خدا به هنگام نبرد با دشمن است. ١ در معناى «اذكروا الله كثيراً» چند قول است: يك- از خدا يارى بخواهيد و پيروزى را از جانب او متوقع باشيد. دو- وعدههاى خدا در پيروزى بر دشمنان در دنيا و ثواب در آخرت را ياد كنيد تا اينها شما را به استقامت در جنگ ترغيب كند. ٢ سه- مراد، ياد كردن خدا در دل و زبان است و ذكر متناسب مجاهدان در ميدان جنگ، اين است كه خداى تعالى معبود و پروردگار آنها است؛ خدايى كه مرگ و حيات به دست اوست و مىتواند آنها را در اين حال يارى كند؛ اجر كسى را كه عمل نيكى انجام دهد، تباه نمىكند. مجاهدان همچنين بايد ياد كنند كه