جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٠٣
فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لاكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ مَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لاكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَ لِيُبْلىَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (١٧)
و شما آنان را نكشتيد، بلكه خدا آنان را كشت و چون [ريگ به سوى آنان] افكندى، تو نيفكندى، بلكه خدا افكند. [آرى، خدا چنين كرد تا كافران را مغلوب كند] و بدين وسيله مؤمنان را به آزمايشى نيكو بيازمايد. قطعاً خدا شنواى داناست.
روايت شده كه جبرئيل در جنگ بدر بر پيامبر (ص) نازل شد و گفت: مشتى از خاك برگير و به سوى مشركان بيفكن. پيامبر پس از صفآرايى دو گروه در برابر يكديگر، به على (ع) فرمود: مشتى خاك و سنگريزه از بيابان به من بده. پيامبر سنگريزهها را در كف گرفت و به صورت مشركان پاشيد و فرمود: «رويتان زشت باد.» هيچ مشركى نبود، مگر اينكه قدرى از خاك در چشم، دهان و بينىاش فرو رفت. پاشيدن اين سنگريزهها باعث شكست مشركان شد. ١ در بخشى از اين آيه به اين مطلب اشاره شده است.
١. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨١٤؛ الكبير ١٥/ ١٣٩- ١٤٠.
١. امدادهاى غيبى، عامل اصلى پيروزى مسلمانان و شكست كافران در جنگ بدر: مراد از جمله «فلم تقتلوهم ...» اين است كه جريان جنگ بدر كه به پيروزى مسلمانان و شكست مشركان منجر شد، جريانى عادى مطابق با قوانين طبيعى نبود.
چگونه گروهى اندك با يك يا دو اسب و چند زره و شمشير مىتوانند بر لشكرى مجهز به اسبان و مردان و سلاح و توشه و از حيث نيرو و توان چند برابر و با در اختيار داشتن اسباب پيروزى، غلبه كنند؟
اين خداوند متعال بود كه با امدادهاى غيبى خويش مؤمنان را پايدار و مشركان را مرعوب كرد و با سنگريزههايى كه پيامبر پاشيد فرارىشان داد و مؤمنان را بر كشتن و اسير كردن آنان توانا كرد. پس شايسته است كه كشته شدن مشركان به دست مؤمنان و فرار آنان با افكندن سنگريزه به دست پيامبر، به خداوند نسبت داده شود، نه مؤمنان.