جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٩٦
مىكند. در معناى اين جمله و چگونگى انجام اين مأموريت به وسيله فرشتگان چند قول است. يك- مؤمنان را مژده پيروزى و نصرت دهيد. در جنگ بدر، فرشته به صورت انسان پيشاپيش مسلمانان حركت مىكرد و مىگفت: مژده باد كه خداوند ياور شماست. دو- همراه آنها با مشركان بجنگيد. سه- با قوى كردن دلهاى آنها، ثابت قدمشان سازيد. ١ چهار- با الهام، وعده خداوند و پيامبرش و اينكه خداوند خُلف وعده نمىكند را به آنان يادآورى كنيد. ٢ اذ يوحى ربّك الى الملائكة أنّى معكم فثبّتوا الذين آمنوا ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ٨٠٩.* ٢. المنار ٩/ ٦١٢.
٢. نيازمندى فرشتگان به يارى خداوند در تقويت مجاهدان: معيت و همراه بودن در جمله «انّى معكم»، معيت يارى و نصرت است. ١ فرشتگان [براى انجام مأموريتهاى خود در امداد رساندن به مجاهدان] از خود قدرتى ندارند، بلكه با حمايت و لطف الهى قدرت مىيابند. ٢ اين معنا و برداشت بر اين اساس است كه ضمير در «معكم» به فرشتگان برگردد، امّا برخى مفسران اين احتمال را كه ضمير به مجاهدان برگردد- با اين استدلال كه مجاهدان نگران بودند نه فرشتگان-، ترجيح مىدهند؛ يعنى خداوند به فرشتگان وحى كرد كه با مجاهدان است. پس آنان را ثابت قدم گردانيد. ٣ اذ يوحى ربّك الى الملائكه أنّى معكم فثبّتوا الذين آمنوا ١. المنار ٩/ ٦١٢.* ٢. نور ٤/ ٢٩٨.* ٣. الكبير ١٥/ ١٣٥.
٣. وعده خداوند به افكندن رعب در دل مشركان در جنگ بدر: «رعب» به معناى ترسى است كه قلب را پر مىكند و فرا مىگيرد. ١ خداوند در اين آيه وعده مىدهد كه ترس و وحشت فراگير را در دل كافران و مشركان حاضر در كارزار بدر چيره سازد.
سألقى فى قلوب الذين كفروا الرّعب ١. المنار ٩/ ٦١٢.
٤. رعب و وحشت كافران، از عوامل شكست آنان در جنگ بدر ١: بنا بر نقل تواريخ، ارتش نيرومند قريش آنچنان روحيه خود را در برابر سپاه اندك مسلمانان باخته بود كه جمعى از درگير شدن با